Tại Data Talk | The Catalyst với chủ đề "Những biến số quyết định tăng trưởng ngành ngân hàng" do VietnamBiz phối hợp cùng WiGroup tổ chức, các chuyên gia của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) và Chứng khoán Quốc Gia (NSI) đã cùng nhau đưa ra nhận định về triển vọng của ngành ngân hàng trong năm 2026 với nhiều biến số.

Động lực từ chính sách và "nắn dòng" tín dụng thực chất

Theo các chuyên gia, biến số đầu tiên và quan trọng nhất quyết định diện mạo ngành ngân hàng năm 2026 chính là định hướng điều hành chính sách vĩ mô của cơ quan quản lý.

Ông Nguyễn Văn Trúc - Trưởng phòng Phân tích Công ty Chứng khoán Quốc Gia (NSI) đánh giá mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong năm 2026 là một con số rất thách thức nhưng nền kinh tế Việt Nam có thể đạt được mức tăng trưởng cao hơn 2025.

"Tăng trưởng GDP lấy lại phong độ một cách thực chất sẽ kéo theo nhu cầu hấp thụ vốn của các doanh nghiệp bứt phá lên và các đơn hàng xuất khẩu quay trở lại", ông chia sẻ.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) dự kiến đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống ở mức khoảng 15% trong năm 2026 được xem là một sự "hãm phanh" có chủ đích so với mức tăng trưởng nóng lên tới 19% của năm 2025.

Ông Trúc cho rằng động thái này mang thông điệp rõ ràng cơ quan quản lý đang chuyển dịch trọng tâm sang tăng trưởng tín dụng "thực chất". Dòng vốn sẽ được nắn chỉnh, tập trung tối đa cho các lĩnh vực cốt lõi như sản xuất kinh doanh và thương mại dịch vụ, hạn chế sự rủi ro từ các kênh đầu cơ.

Đặc biệt, trong bối cảnh dư địa của chính sách tiền tệ ngày càng trở nên hạn hẹp, chính sách tài khóa sẽ ngày càng đóng vai trò trọng yếu hơn.

Theo các chuyên gia, mục tiêu giải ngân đầu tư công với con số khổng lồ xấp xỉ 1 triệu tỷ đồng trong năm nay được kỳ vọng không chỉ thúc đẩy hoạt động kinh tế mà còn góp phần cải thiện thanh khoản trong hệ thống ngân hàng.

Áp lực chi phí vốn và bài toán bảo vệ NIM

Biến số thứ hai mang tên lãi suất – yếu tố then chốt đè nặng lên biên lợi nhuận thuần (NIM) và ảnh hưởng trực tiếp đến lực cầu vốn của nền kinh tế.

Sau giai đoạn bật tăng mạnh mẽ vào những tháng cuối năm 2025, dự báo mặt bằng lãi suất huy động trong năm 2026 sẽ neo ở mức cao hơn khoảng 2 - 3 điểm % so với năm trước.Điều này tạo áp lực lớn lên chi phí vốn của các ngân hàng.

Theo các chuyên gia phân tích, tiến trình ổn định mặt bằng lãi suất sẽ quyết định tốc độ phục hồi của sức cầu tín dụng cũng như biên độ sinh lời của ngân hàng.

"Ngân hàng sẽ cần phải chuẩn bị các nguồn vốn trung dài hạn phù hợp bởi vì nền lãi suất huy động đã tăng và sẽ không giảm nhanh trong ngắn hạn", ông Trúc cho hay.

Trong cuộc đua này, lợi thế sẽ thuộc về những nhà băng có năng lực quản trị thanh khoản xuất sắc và duy trì được tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) dồi dào. Nguồn vốn giá rẻ từ CASA chính là "tấm khiên" vững chắc nhất để các ngân hàng bảo vệ hệ số NIM trước áp lực chi phí đầu vào đắt đỏ.

Theo ông Đỗ Thanh Tùng,Trưởng phòng cao cấp Trung tâm phân tích VDSC, kể từ đầu 2026, hầu hết là các ngân hàng đều đang có những cái chính sách cho vay đối với những cái khoản vay mới với cái mức tăng về lãi suất cao hơn đáng kể so với mức tăng về cái chi phí huy động kỳ hạn 3,6 hay 12 tháng. Ước tính mức chênh lệch này khoảng 3 điểm %.

NIM ngân hàng năm 2026 sẽ có xu hướng tăng trở lại sau 3 năm giảm liên tiếp, chuyên gia này dự báo.

"Phễu lọc" rủi ro và nỗi lo nợ xấu

Không thể nói đến triển vọng lợi nhuận mà bỏ qua biến số về chất lượng tài sản. Mặc dù số liệu cho thấy rằng nợ xấu đã có những cải thiện đáng kể trong năm 2025, lãi suất cho vay neo cao kéo dài chắc chắn sẽ bào mòn sức chịu đựng và khả năng trả nợ của doanh nghiệp lẫn khách hàng cá nhân. Điều này khiến rủi ro nợ xấu có thể gia tăng trở lại, trở thành điểm nghẽn lớn trong năm 2026.

Song song đó, mảng tín dụng bất động sản – vốn dĩ mang lại lợi suất cao nhưng đi kèm rủi ro lớn – nay tiếp tục bị đặt qua một "phễu lọc" kiểm soát chặt chẽ.

Các ngân hàng buộc phải tinh chỉnh chiến lược, dịch chuyển dòng vốn sang các phân khúc nhà ở thực, ít nhạy cảm hơn với biến động thị trường.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn hệ thống (như Thông tư 14) không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là kim chỉ nam cho sự phát triển bền vững.

Sự phân hóa: Cuộc chơi của những "đầu tàu"

Với sự hội tụ của những biến số trên, các chuyên gia khẳng định 2026 sẽ chứng kiến sự phân hóa sâu sắc chưa từng có. Theo các chuyên gia, thị phần và lợi nhuận sẽ đổ dồn về các "đầu tàu" mang tính định hướng.

Thứ nhất là nhóm tiên phong tái cơ cấu. Những ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc các tổ chức tín dụng yếu kém như MB, VPBank hay HDBank sẽ có được nhiều ưu thế hơn so với nhóm còn lại.

Lợi thế đặc quyền về dư địa tăng trưởng tín dụng vượt trội, có thể nới lỏng lên tới 30%, sẽ giúp nhóm này bứt tốc mạnh mẽ về quy mô.

Thứ hai là nhóm ngân hàng quốc doanh (Big 4). Với vị thế lịch sử, nhóm này sở hữu lợi thế tuyệt đối về mạng lưới, chi phí vốn rẻ và đặc biệt là vai trò đầu mối cấp vốn chủ lực cho các siêu dự án đầu tư công trọng điểm đang được Chính phủ đẩy mạnh.

Thứ ba là nhóm có hệ sinh thái và năng lực số hóa. Những tên tuổi như Techcombank được kỳ vọng sẽ tạo ra sự khác biệt nhờ hệ sinh thái khách hàng khổng lồ. Khả năng đa dạng hóa nguồn thu từ phí dịch vụ, thanh toán số và sự am hiểu thị trường trái phiếu sẽ giúp họ giảm sự phụ thuộc vào tín dụng truyền thống.