Diễn biến đáng chú ý

Tại New York, có thời điểm đồng yen đã giảm 0,2% xuống mức 161,98 yen đổi 1 USD. Lần gần nhất tỷ giá ở vùng này, đồng yen đang tăng giá mạnh sau thỏa thuận tiền tệ do Mỹ dàn xếp, mở đầu cho nhiều năm tăng giá liên tiếp. Vào thời điểm đó, bong bóng tài sản của Nhật Bản vẫn đang phình to.

Lần này, đồng yen đang diễn biến theo hướng ngược lại và nền kinh tế Nhật Bản đang dần thoát khỏi tình trạng trì trệ kéo dài suốt hàng chục năm. Đà sa sút của đồng nội tệ đang thúc đẩy lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất khẩu và qua đó giúp thị trường chứng khoán leo lên đỉnh mới.

Tuy nhiên, mặt trái là chi phí nhập khẩu đang tăng mạnh, đặc biệt là đối với các lô hàng dầu mỏ và khí đốt được định giá bằng đồng USD. Áp lực này đang đẩy lạm phát lên cao, bào mòn sức mua của người dân và có nguy cơ làm suy giảm sự ủng hộ dành cho chính quyền của Thủ tướng Sanae Takaichi.

Đến lúc 8h19 sáng 30/6 theo giờ Tokyo, đồng yen đã phục hồi nhẹ và giao dịch quanh mức 161,92 yen đổi 1 USD, song vẫn ở sát vùng đáy gần 40 năm.

Ông Andrew Hazlett, nhà giao dịch ngoại hối tại Monex, nói với Bloomberg: “Giới chức Nhật Bản sẽ sớm can thiệp nếu tỷ giá không nhanh chóng điều chỉnh. Tuy nhiên, mọi biện pháp can thiệp sẽ chỉ mang tính tạm thời nếu chênh lệch lãi suất với Mỹ không được thu hẹp”.

Vào ngày 16/6, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đã tăng lãi suất lên 1%, mức cao nhất kể từ năm 1995.

Tuy nhiên, động thái này chỉ tạo ra tác động hạn chế tới thị trường, bởi giới đầu tư đánh giá nhiều khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ thắt chặt chính sách tiền tệ.

Trong khi đó, nhà đầu tư dự đoán chính phủ Nhật Bản sẽ tìm cách thuyết phục BoJ ngừng kéo lãi suất lên cao hơn nữa.

Điểm lại các đợt can thiệp của Nhật Bản

Đồng yen vẫn đang ở trong đà suy yếu dai dẳng, bất chấp việc chính phủ Nhật Bản đã thực hiện đợt can thiệp kỷ lục trị giá 11.730 tỷ yên (khoảng 72,5 tỷ USD) trong khoảng thời gian 28/4 - 27/5, ngay sau khi tỷ giá mất mốc 160 yen đổi 1 USD.

Khoản chi khổng lồ này không chỉ cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề đối với Nhật Bản, mà còn phản ánh khó khăn khi cố gắng đi ngược xu hướng của thị trường ngoại hối toàn cầu, nơi quy mô giao dịch mỗi ngày lên tới khoảng 9.500 tỷ USD.

Vào ngày 19/6, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama một lần nữa tuyên bố các quan chức sẵn sàng hành động “quyết liệt” nhằm kiềm chế các động thái đầu cơ quá mức trên thị trường ngoại hối.

Nữ bộ trưởng cũng cho biết sau cuộc gặp của bà với người đồng cấp Scott Bessent, quan điểm của Mỹ và Nhật Bản về chính sách ngoại hối đang ngày càng "đồng thuận". Hai bên đã nhất trí sẽ thực hiện các “động thái mạnh mẽ" liên quan đến tiền tệ nếu cần thiết.

"Chắc hẳn BoJ đang theo dõi rất sát diễn biến hiện nay", ông Shaun Osborne, Trưởng bộ phận chiến lược tiền tệ tại Scotiabank, nhận định sau khi đồng yen xuyên thủng mốc quan trọng trong ngày 29/6.

Ông Yujiro Goto, Trưởng bộ phận chiến lược ngoại hối tại Nomura Securities, cũng có chung quan điểm. Ông viết trong lưu ý: "Tâm điểm của thị trường hôm nay sẽ là liệu giới chức Nhật Bản có thực sự can thiệp hay chỉ đưa ra những cảnh báo cứng rắn hơn."

Các đợt can thiệp năm 2022 - lần đầu tiên Nhật Bản hỗ trợ đồng yen kể từ năm 1998 - và đợt can thiệp năm 2024 chỉ giúp ổn định thị trường trong ngắn hạn. Sau đó, đồng yen vẫn tiếp tục xu hướng mất giá. Trong đợt can thiệp gần đây bắt đầu từ cuối tháng 4, giới chức Nhật Bản đã nhiều lần tham gia thị trường để bảo vệ đồng nội tệ.

Các nhà phân tích vẫn có quan điểm khác nhau về nguyên nhân khiến đồng yen suy yếu kéo dài cũng như khả năng đảo ngược xu hướng này. Phần lớn cho rằng nguyên nhân cốt lõi là chênh lệch lãi suất giữa Nhật Bản và Mỹ, cả ở hiện tại lẫn trong kỳ vọng tương lai. Lãi suất trong nước duy trì ở mức thấp được cho là đã khuyến khích nhà đầu tư bán yen để chuyển sang nắm giữ các tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài.

Ngoài ra, những vấn đề mang tính cơ cấu như già hóa dân số và suy giảm lực lượng lao động cũng đang kìm hãm triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế Nhật Bản, đồng thời làm gia tăng gánh nặng nợ công. Đây được xem là một trong những yếu tố khiến BoJ khó có thể nâng lãi suất mạnh tay, qua đó tiếp tục gây áp lực lên đồng yen.