Doanh nghiệp tốt chưa chắc là cổ phiếu tốt

Tại Phiên thảo luận thứ 3 với chủ đề “Capital Market 2027 – Dòng vốn mới – Cấu trúc mới – Cơ hội đầu tư mới”, trong khuôn khổ Vietnam Investment Forum 2027 ngày 12/11, ông Nguyễn Hoàng Việt, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Khối Thị trường vốn, CTCP Chứng khoán DNSE, cho biết nhiều đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) từ cuối năm 2025 đến nay chưa đạt kỳ vọng của doanh nghiệp phát hành.

Theo ông, nguyên nhân đến từ bốn yếu tố chính gồm mức giá chào bán, tỷ lệ cổ phiếu đưa ra công chúng, thời điểm IPO và mức độ nhận diện của doanh nghiệp trên thị trường.

Chia sẻ từ thực tế tham gia phân phối nhiều thương vụ IPO gần đây, ông Việt cho biết mức giá chào bán là rào cản đầu tiên đối với nhà đầu tư. Một số nhà đầu tư cá nhân cho rằng với cùng số tiền, họ có thể lựa chọn những cổ phiếu ngân hàng đã niêm yết như VietinBank hoặc Vietcombank và cảm thấy an toàn hơn.

Trong khi đó, các quỹ đầu tư và nhà đầu tư chuyên nghiệp thường đánh giá giá chào bán thông qua những phân tích sâu hơn về định giá. Nhiều doanh nghiệp sử dụng phương pháp chiết khấu dòng tiền (DCF), trong đó mức giá đã tính đến kỳ vọng kết quả kinh doanh của những năm tiếp theo.

Tuy nhiên, theo ông Việt, ngay cả khi doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng như dự kiến, giá mua ban đầu vẫn quyết định đáng kể suất sinh lời của khoản đầu tư.

“Một doanh nghiệp tốt chưa chắc đã đồng nghĩa với một cổ phiếu tốt đối với nhà đầu tư”, ông nhấn mạnh.

Bởi thực tế, ngay cả những doanh nghiệp đã niêm yết, duy trì tăng trưởng và trả cổ tức tiền mặt với tỷ lệ cao cũng không phải lúc nào có diễn biến giá cổ phiếu tương ứng với kết quả kinh doanh. Vì vậy, chất lượng doanh nghiệp và mức độ hấp dẫn của cổ phiếu tại một mức giá cụ thể là hai vấn đề khác nhau.

Bên cạnh định giá, tỷ lệ cổ phần chào bán cũng ảnh hưởng đến thanh khoản sau niêm yết. Ông Việt cho biết tỷ lệ cổ phiếu đưa ra công chúng trong một số thương vụ còn hạn chế. Khi nhiều nhà đầu tư có xu hướng nắm giữ dài hạn, lượng cổ phiếu thực tế có thể giao dịch càng thu hẹp, gây khó khăn cho những người muốn mua hoặc bán với khối lượng lớn.

Ông đặt vấn đề liệu tỷ lệ cổ phiếu chào bán tối thiểu theo quy định hiện nay đã đủ đáp ứng nhu cầu giao dịch sau niêm yết, nhất là với những doanh nghiệp có cơ cấu cổ đông tập trung.

Về thời điểm phát hành, lãnh đạo DNSE cho rằng thị trường thuận lợi, trong xu hướng tăng sẽ giúp doanh nghiệp dễ thu hút dòng tiền hơn, kể cả khi định giá tương đối cao.

Ngược lại, khi thị trường khó khăn, nhà đầu tư thường ưu tiên những cổ phiếu đã có lịch sử giao dịch và hoạt động kinh doanh quen thuộc. Ông dẫn lại giai đoạn 2016–2017, khi điều kiện thị trường tích cực giúp nhiều thương vụ IPO phân phối thuận lợi và đạt kỳ vọng huy động vốn.

Yếu tố cuối cùng là mức độ nhận diện thương hiệu. Theo ông Việt, có những doanh nghiệp nổi tiếng trong lĩnh vực xây lắp hoặc sản xuất nhưng chưa được cộng đồng đầu tư biết đến rộng rãi. DNSE từng tiếp xúc với những đơn vị mà ngay cả bên tư vấn cũng cần tìm hiểu thêm về hoạt động kinh doanh, mô hình doanh thu và cách thức vận hành.

Vì vậy, trước khi IPO, doanh nghiệp cần giúp nhà đầu tư hiểu rõ lĩnh vực hoạt động, nguồn doanh thu và mô hình kinh doanh, thay vì chỉ dựa vào vị thế trong ngành nghề cốt lõi.

Dòng tiền trở lại, IPO lớn đón cơ hội năm 2027

Đề cập đến triển vọng thị trường vốn năm 2027, ông Nguyễn Hoàng Việt cho rằng diễn biến lãi suất và sự trở lại của dòng tiền sẽ ảnh hưởng đến hoạt động huy động vốn cũng như triển khai các thương vụ IPO.

Theo ông, dòng tiền trong nước hiện chiếm phần lớn giá trị giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam, song hoạt động của nhà đầu tư nước ngoài vẫn tác động đến tâm lý chung. Mỗi khi xuất hiện thông tin khối ngoại bán ròng, thị trường thường có phản ứng. Vì vậy, lãnh đạo DNSE kỳ vọng áp lực rút vốn của nhà đầu tư nước ngoài sẽ giảm trong năm tới.

Về lãi suất, ông Việt cho rằng nếu mặt bằng lãi suất giảm trong nửa cuối năm 2027 như kỳ vọng được đề cập tại phiên thảo luận, thanh khoản thị trường có thể cải thiện.

“Khi lãi suất giảm và dòng tiền quay trở lại, thanh khoản thị trường có thể được cải thiện, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp thực hiện IPO và niêm yết”, ông Việt nhận định.

Ông lấy ví dụ, với giá trị giao dịch hiện ở mức khoảng 10.000–20.000 tỷ đồng mỗi phiên, khi lãi suất giảm và môi trường đầu tư thuận lợi hơn, dòng tiền có thể quay trở lại, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp triển khai kế hoạch IPO và niêm yết.

Trong số những thương vụ được thị trường quan tâm, ông Việt nhắc đến Highlands Coffee. Bên cạnh đó, ông cũng đề cập khả năng các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) quy mô lớn được tạo điều kiện IPO và niêm yết tại Việt Nam. Theo ông, điều này có thể bổ sung nguồn cung cổ phiếu mới và mở rộng lựa chọn cho nhà đầu tư.

Dù vậy, việc triển khai các thương vụ vẫn phụ thuộc vào điều kiện thị trường, quy định pháp lý và tiến độ chuẩn bị của từng doanh nghiệp. Theo lãnh đạo DNSE, nếu môi trường đầu tư thuận lợi hơn trong nửa cuối năm 2027, đây có thể là giai đoạn phù hợp hơn để các doanh nghiệp quay lại kế hoạch IPO và niêm yết.