Giá trị huy động vốn qua IPO đạt 60.900 tỷ đồng

Tại tọa đàm “Từ IPO đến giá trị dài hạn” do Báo Tuổi Trẻ tổ chức chiều 21/10, bà Lê Thị Việt Nga, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cho biết thị trường chứng khoán đã có những chuyển biến tích cực, ngày càng thể hiện rõ vai trò cung ứng nguồn vốn cho nền kinh tế.

Theo bà Nga, trong bối cảnh Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển mới, nhu cầu huy động vốn ngày càng lớn. Thị trường chứng khoán đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút nguồn vốn trung và dài hạn, trong đó IPO là một hoạt động quan trọng.

“Phát triển thị trường IPO không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp chào bán hay quy mô hoạt động, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng doanh nghiệp, tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn vốn huy động từ công chúng”, bà Nga nhấn mạnh.

Theo số liệu được bà Nga trình bày, giá trị huy động vốn qua thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tăng qua các năm. Cụ thể, năm 2023 đạt khoảng 413.000 tỷ đồng, năm 2024 đạt 550.000 tỷ đồng và năm 2025 đạt 764.000 tỷ đồng. Riêng 9 tháng đầu năm 2026, giá trị huy động đạt 564.000 tỷ đồng.

Đối với hoạt động IPO, giai đoạn 2021–2024 ghi nhận 16 doanh nghiệp thực hiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng, với tổng giá trị huy động đạt 6.500 tỷ đồng.

Trong khi đó, từ cuối năm 2025 đến tháng 10/2026, có 10 doanh nghiệp thực hiện IPO với tổng giá trị huy động 60.900 tỷ đồng, gấp hơn 9 lần mức của cả giai đoạn 2021–2024. Trong số này, 7 doanh nghiệp đã lên sàn, còn 3 đơn vị đang thực hiện thủ tục niêm yết.

Đề cập đến việc gắn IPO với niêm yết, Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết những sửa đổi trong quy định pháp luật chứng khoán đã góp phần rút ngắn đáng kể thời gian từ IPO đến niêm yết, từ 90 ngày xuống còn 30 ngày.

Theo bà Nga, việc thúc đẩy IPO gắn với niêm yết không chỉ tạo nguồn cung chất lượng, mở rộng quy mô hàng hóa trên thị trường mà còn nâng cao khả năng huy động vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp thông qua thị trường chứng khoán.

Từ tháo gỡ rào cản đến thu hút dòng vốn dài hạn

Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết thời gian qua, Chính phủ, Bộ Tài chính và UBCKNN đã triển khai đồng loạt nhiều giải pháp phát triển thị trường chứng khoán, từ hoàn thiện thể chế, pháp luật, cải thiện môi trường kinh doanh, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đến phát triển cung, cầu và tăng cường kỷ cương, kỷ luật thị trường.

Trong thời gian tới, một trong những định hướng trọng tâm là phát triển thị trường chứng khoán thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, nhất là khi nhu cầu vốn phục vụ mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số ngày càng gia tăng.

Theo đó, cơ quan quản lý định hướng phát triển thị trường chứng khoán ổn định, an toàn, lành mạnh, hiệu quả, bền vững và hội nhập; mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho các doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo; thúc đẩy chào bán cổ phiếu, trái phiếu ra công chúng gắn với niêm yết; đa dạng hóa sản phẩm tài chính và thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn từ các quỹ, tổ chức trong và ngoài nước.

Để hiện thực hóa những định hướng trên, bà Nga cho biết Chính phủ và Bộ Tài chính đã và đang triển khai 6 nhóm giải pháp chủ yếu.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật và cải thiện môi trường kinh doanh. Cơ quan quản lý sẽ rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nhằm bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Bà Nga cũng đề cập đến việc Chính phủ trình Quốc hội dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán để xem xét, thông qua tại kỳ họp trong tháng 10/2026.

Thứ hai, tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc trên cơ sở đề xuất của các tổ chức xếp hạng và tổ chức đầu tư toàn cầu, nhằm tăng độ mở của thị trường, phù hợp với thông lệ quốc tế.

Theo kế hoạch được bà Nga chia sẻ, mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) cho thị trường cơ sở sẽ được triển khai vào đầu năm 2027.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý sẽ rà soát, hoàn thiện các quy định về tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, trong đó giảm các hạn chế đối với những ngành nghề không thuộc lĩnh vực trọng yếu về an ninh, quốc phòng.

Thứ ba, đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường chứng khoán. Các giải pháp tập trung vào đẩy mạnh chào bán chứng khoán ra công chúng gắn với niêm yết, đồng thời đưa các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có tình hình tài chính và quản trị tốt lên niêm yết.

Cùng với đó, cơ quan quản lý sẽ đa dạng hóa các chỉ số, phát triển thêm chỉ số cơ sở cho thị trường chứng khoán phái sinh thông qua phối hợp với các tổ chức quốc tế, tổ chức cung cấp chỉ số và quỹ đầu tư trong, ngoài nước.

Thứ tư, phát triển cơ cấu nhà đầu tư. Theo đó, cơ quan quản lý tiếp tục triển khai đề án của Bộ Tài chính về tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ, đồng thời tăng cường đào tạo, phổ biến kiến thức và tuyên truyền thông tin về chứng khoán, thị trường chứng khoán cho nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Thứ năm, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ hiện đại và hiện đại hóa hạ tầng giao dịch, thanh toán. Cơ quan quản lý sẽ tiếp tục phát triển hạ tầng giao dịch, thanh toán chứng khoán, nghiên cứu bổ sung các cơ chế lệnh giao dịch mới phù hợp với tình hình thị trường.

Trong nhóm giải pháp này, bà Nga cũng nhắc đến lộ trình triển khai mô hình CCP vào đầu năm 2027.

Thứ sáu, tăng cường giám sát, kiểm tra, thanh tra và xử lý nghiêm các vi phạm trên thị trường, nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch và công bằng của thị trường chứng khoán.

Minh bạch không còn là lựa chọn của doanh nghiệp

Bên cạnh việc hoàn thiện cơ sở pháp lý, hạ tầng và nền tảng thị trường, Phó Chủ tịch UBCKNN cho rằng năng lực nội tại của doanh nghiệp cũng là yếu tố quan trọng để thị trường chứng khoán thực sự trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả cho nền kinh tế.

Trong giai đoạn phát triển mới, bà Nga đề cập đến 4 định hướng mà doanh nghiệp cần tập trung thực hiện.

Trước hết, doanh nghiệp cần chuẩn hóa quản trị theo thông lệ quốc tế, từng bước áp dụng các nguyên tắc quản trị hiện đại, nâng cao vai trò của hội đồng quản trị độc lập, tăng cường kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro.

“Đây không chỉ là một yêu cầu tuân thủ mà cũng là một điều kiện tiên quyết để tạo dựng niềm tin của các nhà đầu tư”, bà Nga nhấn mạnh.

Tiếp đến là nâng cao tính minh bạch và chất lượng công bố thông tin. Theo bà, doanh nghiệp cần công bố đầy đủ, kịp thời, chính xác các thông tin về hoạt động, tình hình tài chính và phi tài chính, bao gồm cả những yếu tố phát triển bền vững ESG.

“Minh bạch không còn là một sự lựa chọn mà nó là một yêu cầu bắt buộc tuân thủ theo quy định của pháp luật”, bà Nga nói.

Định hướng thứ ba là củng cố năng lực tài chính và xây dựng chiến lược phát triển dài hạn. Doanh nghiệp cần duy trì cấu trúc tài chính lành mạnh, kiểm soát tốt đòn bẩy, đồng thời xây dựng chiến lược kinh doanh rõ ràng, khả thi. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp cận nguồn vốn dài hạn với chi phí hợp lý.

Cuối cùng, doanh nghiệp cần chủ động tham gia thị trường vốn, chuyển từ tư duy tiếp cận vốn thụ động sang chủ động huy động vốn, coi thị trường chứng khoán là một phần trong chiến lược phát triển dài hạn.

Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, huy động vốn trên thị trường chứng khoán không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực tài chính mà còn góp phần nâng cấp toàn diện về quản trị công ty, uy tín và năng lực kinh doanh, hướng đến tăng trưởng bền vững.

“Từ IPO đến giá trị dài hạn, đó không chỉ là hành trình của một doanh nghiệp mà tôi cho rằng đó còn là định hướng phát triển của một thị trường vốn hiện đại, nơi nguồn vốn được huy động minh bạch, phân bổ hiệu quả và chuyển hóa thành giá trị bền vững cho doanh nghiệp, cho nhà đầu tư và cho nền kinh tế”, bà Nga chia sẻ.

Lãnh đạo UBCKNN khẳng định cơ quan quản lý sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, các thành viên thị trường và nhà đầu tư trong quá trình phát triển thị trường chứng khoán theo hướng công khai, minh bạch, an toàn và hội nhập.