Nâng hạng xong, câu chuyện mới bắt đầu

Từ ngày 21/9, thị trường chứng khoán Việt Nam bắt đầu quá trình chuyển từ nhóm cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell. Trong giai đoạn đầu, 27 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào FTSE Global All Cap Index với 10% tỷ trọng có thể đầu tư; quá trình phân bổ tiếp tục theo từng giai đoạn đến tháng 9/2027.

World Bank đánh giá cột mốc này là kết quả của một quá trình cải cách kéo dài, từ từng bước tháo bỏ yêu cầu ký quỹ trước đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, tăng công bố thông tin bằng tiếng Anh đến vận hành hệ thống giao dịch mới và mở rộng khả năng giao dịch thông qua global broker.

Tuy nhiên, nâng hạng không đồng nghĩa dòng vốn quốc tế sẽ lập tức chảy mạnh vào thị trường. Trong tháng 9, thời điểm quyết định bắt đầu có hiệu lực, khối ngoại vẫn bán ròng gần 4.830 tỷ đồng trên HOSE.

Trong một trao đổi do Coteccons tổ chức gần đây, ông Johan Nyvene, Chủ tịch HĐQT HSC, cho rằng dòng vốn từ các nhà đầu tư tổ chức không nhất thiết xuất hiện ngay sau quyết định nâng hạng. Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch HĐQT FiinGroup, cũng lưu ý trong khi dòng vốn thụ động chịu tác động trực tiếp hơn từ các bộ chỉ số, các quỹ chủ động vẫn phân bổ dựa trên triển vọng lợi nhuận, chất lượng doanh nghiệp và bối cảnh vĩ mô.

Ông Johan Nyvene, Chủ tịch HĐQT HSC (trái) vàNguyễn Quang Thuân (phải), Chủ tịch HĐQT FiinGroup. (Ảnh:Coteccons).

Vì vậy, câu chuyện hậu nâng hạng không chỉ nằm ở quy mô dòng vốn có thể vào Việt Nam, mà là điều gì khiến nhà đầu tư quốc tế thực sự tăng tỷ trọng và ở lại lâu hơn. Đây cũng sẽ là một trong những vấn đề được đặt lên bàn tại VIF 2027.

Nhà đầu tư quốc tế sẽ quán sát gì ở Việt Nam?

Khả năng tiếp cận thị trường vẫn là một trong những điều kiện quan trọng.

Tại một phiên thảo luận về thị trường mới nổi đầu tháng 10, ông Lyndon Chao, Giám đốc Điều hành, Trưởng bộ phận Cổ phiếu và Sau giao dịch của ASIFMA, cho rằng Việt Nam còn một số ưu tiên trong 12–24 tháng tới, trong đó có mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP), tiếp tục hoàn thiện cơ chế non-prefunding, phát triển cho vay chứng khoán và ETF.

Cùng với đó là các vấn đề về sở hữu nước ngoài, free-float, thanh khoản và khả năng thực hiện những giao dịch quy mô lớn.

Nhưng hạ tầng chỉ là một phần của bài toán.

Ở cấp độ doanh nghiệp, nhà đầu tư tổ chức còn quan tâm tới quản trị, chất lượng báo cáo tài chính, minh bạch thông tin, quan hệ nhà đầu tư, quy mô và khả năng trình bày một chiến lược tăng trưởng đủ rõ. Một thị trường được nâng hạng có thể mở rộng tập nhà đầu tư mà doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận, nhưng đồng thời cũng kéo tiêu chuẩn cạnh tranh lên cao hơn.

Cơ cấu hàng hóa cũng là vấn đề. Các phân tích trước thời điểm nâng hạng cho thấy vốn hóa chứng khoán Việt Nam vẫn tập trung lớn ở tài chính và bất động sản, trong khi một số thị trường châu Á đang thu hút dòng tiền mạnh vào công nghệ, AI và bán dẫn. Nguồn cung cổ phiếu mới, quy mô doanh nghiệp và free-float vì vậy cũng ảnh hưởng tới khả năng hấp thụ dòng vốn quốc tế.

World Bank cũng lưu ý rằng các thị trường mới nổi đang cạnh tranh một lượng vốn quốc tế hữu hạn. Được nâng hạng vì thế mới chỉ giúp Việt Nam bước vào một sân chơi rộng hơn; khả năng cạnh tranh còn phụ thuộc vào chất lượng thị trường và mức độ hấp dẫn so với những điểm đến khác.

Đằng sau câu chuyện cổ phiếu còn là vị thế của Việt Nam trên thị trường vốn quốc tế. Ngày 8/10, R&I lần đầu đưa Việt Nam lên mức xếp hạng đầu tư BBB-, trong khi Fitch hiện vẫn duy trì xếp hạng tín nhiệm quốc gia ở BB+, triển vọng Ổn định.

Nâng hạng FTSE và xếp hạng tín nhiệm quốc gia là hai hệ thống khác nhau, nhưng cùng đặt ra những yêu cầu về minh bạch, chất lượng thể chế và khả năng tiếp cận vốn. Đây cũng là một lớp vấn đề giúp câu chuyện “hậu nâng hạng” vượt ra ngoài diễn biến mua bán của khối ngoại trong vài tháng.

Sự quy tụ của các chuyên gia hàng đầu

Những câu hỏi từ dòng vốn quốc tế, hạ tầng thị trường đến chất lượng doanh nghiệp sẽ được nhìn nhận từ nhiều góc độ tại Vietnam Investment Forum 2027.

Tham gia chương trình có ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên VSDC, đại diện cho một mắt xích quan trọng của hạ tầng thị trường sau nâng hạng; TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, với góc nhìn về kinh tế vĩ mô và dòng vốn; cùng PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP HCM, trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh hội nhập thị trường tài chính quốc tế.

Góc nhìn từ phía quản lý tài sản và tổ chức đầu tư có bà Trịnh Quỳnh Giao, CEO PVI AM và bà Nguyễn Thị Triều, CEO Blue Bridge Investment Partners. Trong khi đó, ông Nguyễn Duy Linh, CEO SHS và bà Cao Thị Ngọc Quỳnh, Giám đốc Khối Khách hàng tổ chức VNDirect, bổ sung góc nhìn từ các định chế trực tiếp tham gia thị trường và làm việc với nhà đầu tư tổ chức.

Danh sách khách mời, diễn giả đang tiếp tục được cập nhật.

Sự hiện diện của các góc nhìn từ hạ tầng thị trường, kinh tế vĩ mô, quản lý quỹ, công ty chứng khoán và đầu tư tổ chức cũng phản ánh chính câu hỏi mà thị trường đang đối mặt sau nâng hạng: Việt Nam cần làm gì tiếp theo để một thay đổi về phân loại trở thành động lực thực sự cho thị trường vốn?

Đó sẽ là một trong những tâm điểm tại Vietnam Investment Forum 2027, diễn ra ngày 12/11 tại Hà Nội, khi câu chuyện chứng khoán Việt Nam bước sang giai đoạn hậu nâng hạng.