Có thời điểm, HSG, NKG, VIX, VSC, DIG, DXG, NVL hay TCH đều nằm trong nhóm cổ phiếu thu hút dòng tiền trên thị trường. Thanh khoản thường xuyên ở mức cao, thị giá liên tục thiết lập những vùng đỉnh mới và không ít nhà đầu tư F0 bước chân vào chứng khoán giai đoạn 2020 - 2021 xem đây là những cái tên gần như luôn xuất hiện trong danh mục được bàn tán nhiều nhất.

Đến cuối tháng 7 năm nay, phần lớn các cổ phiếu này đều giao dịch quanh vùng 9.000 - 13.000 đồng/cổ phiếu. So với đỉnh lịch sử, DIG thấp hơn khoảng 88%, NVL thấp hơn 85%, HSG và NKG cùng mất hơn hai phần ba giá trị, trong khi TCH "bốc hơi" hơn nửa giá trị.

Nhìn vào diễn biến thị giá, điểm chung của các cổ phiếu này là đều đã bị chiết khấu rất sâu so với đỉnh. Nhưng nhìn sâu hơn vào hoạt động kinh doanh, bức tranh phía sau lại không hoàn toàn giống nhau.

Có doanh nghiệp vẫn giữ vị trí số một trong ngành nhưng bị thị trường tái định giá vì chu kỳ kinh doanh đi xuống. Có doanh nghiệp chịu áp lực từ đòn bẩy tài chính. Một số khác vẫn hoạt động ổn định nhưng thị trường không còn sẵn sàng trả mức định giá cao như giai đoạn hưng phấn trước đó.

Giá cổ phiếu không chỉ phản ánh quy mô hiện tại của doanh nghiệp mà còn phản ánh kỳ vọng về tăng trưởng lợi nhuận, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ rủi ro trong tương lai. Khi các yếu tố này thay đổi, định giá cũng được điều chỉnh, ngay cả với những doanh nghiệp vẫn giữ vị thế lớn trong ngành.

HSG và NKG liên tục dò đáy

Trong nhóm doanh nghiệp thép, Hoa Sen (Mã: HSG) và Nam Kim (Mã: NKG) vẫn là hai nhà sản xuất tôn mạ lớn nhất thị trường.

Theo số liệu của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), trong 5 tháng đầu năm, Hoa Sen tiếp tục đứng top 1 thị phần tôn mạ khi chiếm khoảng 27,7%, Nam Kim đứng thứ hai với 13,9%. Ở mảng ống thép, Hoa Sen tiếp tục xếp sau Hòa Phát với khoảng 15,3% thị phần. 

Tuy nhiên, vị thế đầu ngành không giúp giá cổ phiếu tránh khỏi chu kỳ điều chỉnh. Chốt phiên 28/7 tại 13.700 đồng/cổ phiếu, thấp hơn khoảng 66% so với đỉnh lịch sử. NKG đóng cửa ở mức 10.650 đồng, thấp hơn khoảng 67% so với vùng mức giá cao nhất mã này ghi nhận. Trong vòng một năm, cả hai mã đều điều chỉnh trên 25%.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc thị trường không còn định giá ngành thép theo kỳ vọng tăng trưởng như giai đoạn 2020-2021. Khi giá HRC giảm mạnh, nhu cầu xuất khẩu suy yếu và biên lợi nhuận thu hẹp, nhà đầu tư cũng đồng thời hạ mức định giá dành cho toàn ngành.

Triển vọng của HSG và NKG vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến của giá HRC, nhu cầu tại các thị trường xuất khẩu và chính sách thương mại.

Ngoài ra, Nam Kim còn đối mặt áp lực đưa công suất mới vào khai thác trong bối cảnh xuất khẩu chưa phục hồi rõ nét. Với Hoa Sen, lợi thế đến từ hệ thống phân phối rộng và tỷ trọng tiêu thụ nội địa cao, song doanh nghiệp vẫn chịu tác động từ cạnh tranh về giá và tình trạng dư cung của ngành.

VIX - Cổ phiếu biến động mạnh theo chu kỳ chứng khoán

Nếu HSG và NKG phản ánh diễn biến của một chu kỳ ngành, Chứng khoán VIX (Mã: VIX) lại là trường hợp cho thấy mức định giá của cổ phiếu gắn chặt với biến động lợi nhuận.

Giai đoạn thị trường chứng khoán sôi động, VIX là một trong những công ty chứng khoán có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất ngành.

Năm 2025 cũng là năm ghi nhận kết quả kinh doanh cao nhất của công ty khi lợi nhuận sau thuế đạt hơn 5.400 tỷ đồng, gấp hơn 8 lần năm trước và đứng thứ hai toàn ngành chứng khoán.

Cùng với đà tăng của lợi nhuận, cổ phiếu VIX lập đỉnh lịch sử 33.440 đồng/cổ phiếu trong phiên 15/10/2025.

Tuy nhiên, bức tranh kinh doanh đã thay đổi chỉ sau chưa đầy một năm. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu hoạt động đạt 3.003 tỷ đồng, gần tương đương cùng kỳ. Trong khi đó, lợi nhuận trước thuế còn khoảng 231 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 214 tỷ đồng, tương ứng thấp hơn 89% và 87% so với cùng kỳ năm trước. Với kế hoạch lợi nhuận sau thuế 2.800 tỷ đồng, doanh nghiệp mới hoàn thành khoảng 8% mục tiêu năm sau 6 tháng.

Tại ngày 28/7, VIX giao dịch ở mức 12.300 đồng/cổ phiếu, thấp hơn khoảng 63% so với đỉnh lịch sử.

Diễn biến của VIX phản ánh đặc thù của nhóm công ty chứng khoán có tỷ trọng tự doanh lớn. Khi thị trường thuận lợi, danh mục đầu tư và hoạt động kinh doanh vốn có thể tạo ra mức tăng trưởng lợi nhuận rất cao. Ngược lại, khi thanh khoản và diễn biến thị trường kém tích cực, kết quả kinh doanh cũng biến động mạnh hơn so với những doanh nghiệp có nguồn thu chủ yếu từ môi giới hoặc cho vay ký quỹ.

VSC - Vị thế vẫn dẫn đầu Hải Phòng nhưng "miếng bánh" đang bị chia nhỏ hơn

So với các doanh nghiệp còn lại trong nhóm, Viconship (Mã: VSC) có câu chuyện khác. Doanh nghiệp hiện vận hành hệ thống cảng tại Hải Phòng, Hà Nội, Đà Nẵng, Quy Nhơn và TP HCM. Riêng tại Hải Phòng, VSC khai thác 4 cảng với tổng công suất hơn 2 triệu TEU, chiếm khoảng 30% thị phần và tiếp tục nằm trong nhóm doanh nghiệp khai thác cảng lớn nhất khu vực.

Dù vậy, cổ phiếu VSC hiện giao dịch quanh 13.000 đồng, giảm hơn khoảng 64% so với đỉnh.

Khác với nhóm chịu áp lực từ chu kỳ ngành hay câu chuyện tài chính, câu chuyện của VSC nằm ở việc "miếng bánh" thị phần đang bị chia nhỏ bởi hàng loạt bến cảng mới tại Hải Phòng đi vào khai thác trong vài năm gần đây khiến nguồn cung tăng nhanh hơn nhu cầu, kéo theo áp lực lên sản lượng và giá dịch vụ.

Dù vậy, triển vọng dài hạn của ngành logistics vẫn được nhiều tổ chức đánh giá tích cực. Theo MBS Research, logistics Việt Nam đang hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng sang châu Á và hoạt động nhập hàng sớm để hạn chế rủi ro từ chính sách thuế của Mỹ, nhờ đó sản lượng container qua cảng biển Việt Nam được kỳ vọng duy trì đà tăng trong nửa cuối năm 2026.

Song song với đó, Viconship đang triển khai kế hoạch huy động khoảng 3.000 tỷ đồng nhằm tái cơ cấu nguồn vốn. Doanh nghiệp cũng sở hữu hơn 22% cổ phần tại Công ty Vận tải và Xếp dỡ Hải An (HAH), đồng thời đầu tư khoảng 600 tỷ đồng vào liên doanh Hai An Shipping Line. Các khoản đầu tư này hướng đến việc mở rộng chuỗi khai thác cảng và vận tải biển, thay vì chỉ tập trung vào hoạt động khai thác cảng truyền thống.

DIG, DXG, NVL và TCH - Khi chu kỳ tín dụng thay đổi cuộc chơi

Khác với ba nhóm trên, diễn biến của các cổ phiếu bất động sản gắn chặt với chu kỳ tín dụng và thanh khoản của thị trường.

Sau giai đoạn tăng mạnh trong các năm 2020 - 2021, thị trường bất động sản bước vào chu kỳ điều chỉnh khi tín dụng bị kiểm soát, thị trường trái phiếu doanh nghiệp gặp khó khăn và thanh khoản sụt giảm. Diễn biến này ảnh hưởng trực tiếp đến triển vọng của các doanh nghiệp trong ngành, đồng thời kéo mặt bằng định giá của nhiều cổ phiếu xuống thấp hơn đáng kể so với giai đoạn trước.

Khoảng thời gian bất động sản bùng nổ các mã như DIG, DXG, NVL hay TCH đều là những cổ phiếu dẫn dắt dòng tiền, thanh khoản hàng chục triệu đơn vị mỗi phiên biến nhóm này thành những cái tên quen mặt trong mọi cuộc bàn luận về thị trường. Nhưng cú sốc siết tín dụng, khủng hoảng trái phiếu doanh nghiệp và thanh khoản bất động sản sụt giảm sau đó đã khiến toàn bộ nhóm bị định giá lại gần như cùng lúc.

Trong nhóm này, DIG và NVL là hai cổ phiếu có mức điều chỉnh mạnh nhất. Ngày 28/7, DIG dừng giao dịch ở mức 9.960 đồng/cổ phiếu, thấp hơn khoảng 88% so mức giá cao nhất từng ghi nhận. NVL dừng tại 12.700 đồng, giảm khoảng 85%. DXG hiện giao dịch quanh 10.250 đồng/cổ phiếu, còn TCH ở mức 11.250 đồng, lần lượt thấp hơn khoảng 68% và 54% so với mốc đỉnh lịch sử.

Novaland là doanh nghiệp có quy mô lớn nhất trong nhóm. Khi niêm yết trên HOSE cuối năm 2016, doanh nghiệp từng là công ty bất động sản có vốn hóa lớn thứ hai thị trường, chỉ sau Vingroup.

Dù vậy, giai đoạn thị trường trầm lắng đã bộc lộ áp lực từ cơ cấu vốn sử dụng nhiều đòn bẩy tài chính. Trong bối cảnh tín dụng bị kiểm soát và thị trường trái phiếu gặp khó khăn, tiến độ triển khai dự án và dòng tiền của doanh nghiệp chịu nhiều sức ép, qua đó tác động tới diễn biến giá cổ phiếu.

Với DIG cũng trải qua diễn biến tương tự. Cổ phiếu từng là một trong những mã tăng mạnh trong giai đoạn thị trường bất động sản sôi động, trước khi bước vào nhịp điều chỉnh cùng toàn ngành từ năm 2022. So với các doanh nghiệp còn lại trong nhóm, DIG hiện là cổ phiếu có mức điều chỉnh lớn nhất so với đỉnh lịch sử.

Còn DXG từng là doanh nghiệp phân phối bất động sản hàng đầu tại TP HCM và Bình Dương. Bên cạnh đó, TCH có phần khác biệt hơn nhờ mô hình hoạt động đa dạng - vừa phân phối xe đầu kéo nhập khẩu, vừa phát triển bất động sản tại Hải Phòng. Chính sự đa dạng này giúp cổ phiếu chịu tác động ít hơn khi thị trường bất động sản suy yếu.

Ở góc nhìn triển vọng, MBS Research cho rằng giai đoạn 2026 - 2027 có thể mở ra chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường bất động sản. Tuy nhiên, quá trình phục hồi nhiều khả năng sẽ diễn ra theo hướng phân hóa. Những doanh nghiệp sở hữu quỹ đất phù hợp nhu cầu ở thực, duy trì năng lực tài chính tốt và có khả năng triển khai dự án sẽ có nhiều lợi thế hơn trong chu kỳ mới.

Điểm chung của HSG, NKG, VIX, VSC, DIG, DXG, TCH hay NVL là từng nằm trong nhóm cổ phiếu được dòng tiền săn đón mạnh nhất thị trường, mỗi doanh nghiệp đều có thời điểm giữ vị thế hàng đầu trong lĩnh vực của mình - từ bất động sản, thép, logistics đến chứng khoán.

Khi chu kỳ ngành thay đổi, lợi nhuận suy giảm, rủi ro tài chính gia tăng hoặc lợi thế cạnh tranh không còn đủ lớn, mức định giá cũng sẽ bị điều chỉnh, ngay cả với những doanh nghiệp vẫn giữ vị thế hàng đầu.

Việc cổ phiếu quay về vùng mệnh giá đồng cũng không đồng nghĩa câu chuyện của các doanh nghiệp này đã khép lại. Phần lớn vẫn duy trì hoạt động, tiếp tục đầu tư mở rộng hoặc tái cơ cấu để tìm động lực tăng trưởng mới.

Điều quan trọng hơn là liệu lợi nhuận, dòng tiền và triển vọng tăng trưởng có đủ để thị trường sẵn sàng trả một mức định giá cao hơn trong chu kỳ tiếp theo hay không.