Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân Chứng khoán Yuanta Việt Nam, mới đưa ra đánh giá nhanh về cơ chế đặc thù doanh nghiệp Nhà nước và hướng đến sóng thoái vốn. 

Theo quy định trong Luật chứng khoán 2019 quy định về điều kiện Công ty đại chúng là yêu cầu tối thiểu 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết do cổ đông không phải cổ đông lớn nắm giữ, và phải có ít nhất 100 cổ đông. Nếu không đáp ứng, doanh nghiệp sẽ mất tư cách công ty đại chúng và hủy niêm yết.

Quy định này sẽ khiến cho nhiều doanh nghiệp Nhà nước ảnh hưởng do không đáp ứng được điều kiện như Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV GAS - Mã: GAS), Lọc hóa dầu Bình Sơn (Mã: BSR), Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (Mã: ACV) hay Vietnam Airlines (Mã: HVN)...

Cơ cấu cổ đông cô đặc khiến nhiều doanh nghiệp không đáp ứng tiêu chuẩn đại chúng. Nếu áp dụng quy định nghiêm ngặt, nhóm này có thể đối diện nguy cơ bị hủy niêm yết/đăng ký giao dịch. 

Tuy nhiên, các văn bản ngoài Luật chứng khoán thì lại có quy định cho cơ chế đặc thù như Luật Quản lý và Đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp (Luật số 68/2025/QH15) có nêu rõ: Trong thời gian thực hiện kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước đã được phê duyệt, các doanh nghiệp nhà nước chuyển đổi sang công ty cổ phần nếu chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng theo Luật Chứng khoán thì không bị hủy tư cách công ty đại chúng ngay trong giai đoạn tái cấu trúc này.

"Do đó, chúng tôi đánh giá rủi ro hủy tư cách công ty đại chúng và hủy niêm yết là thấp. Đồng thời, chúng tôi cũng kỳ vọng về làn sóng thoái vốn các doanh nghiệp Nhà nước có thể lặp lại như giai đoạn 2016-2018 đã đề cập từ trước", theo ông Minh. 

Theo dữ liệu liệt kê từ chuyên gia Yuanta, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) vẫn đang nắm khoảng 92,1% vốn tại BSR, dự kiến thoái khoảng 2,13% vốn để giảm tỷ lệ sở hữu xuống dưới 90% nhằm đáp ứng quy định. 

Tập đoàn này gần đây đã thoái hết 23,21% vốn tại Petrosetco (PET) qua đấu giá tháng 12/2025, từng có kế hoạch thoái toàn bộ 35% vốn PVI cuối 2025 hoặc đầu 2026 (đấu giá lô lớn).    

Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) vừa qua đã thoái vốn thành công khỏi Tổng công ty Cổ phần Điện tử và Tin học Việt Nam (Viettronics - Mã: VEC), thu về hơn 2.500 tỷ đồng, cao gấp 2,65 lần mức giá khởi điểm.  

Tổng công ty này vừa thông báo đã hoàn tất bán toàn bộ 56,95 triệu cổ phiếu VIW của Tổng công ty đầu tư nước và môi trường Việt Nam (Viwaseen), tương đương 98,16% vốn điều lệ ngay cuối tháng 12/2025, bên mua là Vinaconex.  

Trong quá khứ, SCIC đã tổ chức bán đấu giá 5,7% cổ phần tại FPT nhưng không thành công, chào bán bất thành 34,7% cổ phần Y tế Domesco (Mã: DMC) do giá cao, thương vụ thoái toàn bộ 63,4% vốn tại Seaprodex (Mã: SEA) cũng chưa thành công. 

SCIC còn có một số kế hoạch thoái vốn các công ty nổi bật như 37,1% cổ phần tại Nhựa Tiền Phong (Mã: NTP), chào bán 9% Nhiệt điện Hải Phòng (Mã: HND) và 11,4% Nhiệt điện Quảng Ninh (Mã: QTP), 46,6% cổ phần Khoáng sản Hà Giang (Mã: HGM)...

Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) đã nhiều lần thoái 6,05% vốn, tương đương hơn 157 triệu cổ phiếu tại Ngân hàng MSB theo Đề án tái cơ cấu, nhưng các phiên đấu giá đều đã thất bại do không có nhà đầu tư đăng ký mua. 

Hay Bộ Xây dựng vẫn có kế hoạch thoái toàn bộ 38,6% cổ phần đang nắm giữ tại Viglacera (Mã: VGC).