Tại talkshow Data Talk | Market Insight với chủ đề “Định giá thị trường & doanh nghiệp IPO – Cơ hội hay ‘bẫy kỳ vọng’?” do VietnamBiz và WiGroup phối hợp thực hiện, ông Ngô Thế Hiển, Phó Giám đốc Trung tâm Phân tích CTCP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn cơ hội trong thời gian tới.

Tuy nhiên, nhà đầu tư không nên chỉ nhìn vào P/E thị trường, mà cần theo dõi thêm các yếu tố có thể tác động đến dòng tiền và tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp.

Giá dầu, lãi suất và thanh khoản hệ thống

Một trong những biến số đầu tiên cần quan tâm trong 3–6 tháng tới là diễn biến địa chính trị và giá dầu, đặc biệt liên quan đến khu vực Trung Đông.

Theo phân tích tại chương trình, các biến động tại khu vực này có thể tác động đến giá năng lượng toàn cầu, từ đó ảnh hưởng đến lạm phát và mặt bằng lãi suất trong nước. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán đang thiếu động lực thanh khoản, những thay đổi về lạm phát và lãi suất có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý nhà đầu tư.

“Yếu tố này sẽ tác động đến lạm phát và lãi suất ở trong nước”, ông nói.

Bên cạnh đó, thanh khoản hệ thống cũng là biến số đáng theo dõi. Thời gian gần đây, Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ đã có các động thái nhằm giảm bớt sức ép lãi suất, trong đó có việc tiếp tục cho phép một phần tiền gửi Kho bạc Nhà nước tại các ngân hàng thương mại nhà nước được tính vào hệ số LDR.

Đại diện SHS đánh giá đây là một bước tháo gỡ từ phía cơ quan quản lý, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất và thanh khoản hệ thống đang là những yếu tố có thể chi phối dòng tiền vào thị trường chứng khoán.

Trước đó, khi trao đổi về thanh khoản, vị chuyên gia cho rằng giao dịch trên thị trường có xu hướng suy giảm khi nhà đầu tư bước vào giai đoạn thận trọng. Sau mùa đại hội cổ đông và công bố kế hoạch kinh doanh, thị trường thường rơi vào vùng trũng thông tin, khiến động lực giao dịch yếu hơn.

Khối ngoại và kỳ vọng nâng hạng

Một biến số khác được nhấn mạnh là dòng vốn ngoại. Theo thống kê của SHS, trong 5 tháng đầu năm, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng hơn 64.000 tỷ đồng, tương đương gần 50% giá trị bán ròng của cả năm 2025.

Áp lực bán ròng vẫn chưa dừng lại như kỳ vọng của thị trường. Một phần trong đó đến từ các quỹ ETF khi một số quỹ tiếp tục ghi nhận dòng vốn rút ra trong những tháng đầu năm.

Tuy nhiên, tiến trình nâng hạng thị trường có thể tạo ra chuyển biến tích cực hơn đối với dòng vốn ngoại trong giai đoạn tới.

Trong tháng 6, thị trường sẽ theo dõi kỳ đánh giá của MSCI. Dù mục tiêu nâng hạng theo MSCI có thể là câu chuyện dài hơn, việc Việt Nam được đưa vào danh sách theo dõi, nếu diễn ra, sẽ là yếu tố tích cực đối với tâm lý thị trường.

Xa hơn, giai đoạn tháng 9 được kỳ vọng là thời điểm quan trọng liên quan đến việc đưa thị trường chứng khoán Việt Nam vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp theo chuẩn FTSE Russell. Theo đại diện SHS, trước giai đoạn này, giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài có thể có chuyển biến tích cực hơn.

“Chúng tôi kỳ vọng trước giai đoạn đó, động thái giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài sẽ có tiến triển tích cực hơn”, ông Hiển nói.

Báo cáo 6 tháng sẽ kiểm chứng sức khỏe doanh nghiệp

Bên cạnh các yếu tố vĩ mô và dòng tiền, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết trong kỳ công bố báo cáo 6 tháng cũng là biến số quan trọng.

Đây sẽ là cơ sở để nhà đầu tư có bức tranh rõ hơn về sức khỏe doanh nghiệp, cũng như triển vọng lợi nhuận của các nhóm ngành đang quan tâm. Trong bối cảnh P/E toàn thị trường chịu tác động bởi một số cổ phiếu vốn hóa lớn, lợi nhuận doanh nghiệp cần được đặt trọng tâm hơn khi ra quyết định đầu tư.

Trước đó, ông Hiển cho biết kết quả kinh doanh quý I của các doanh nghiệp niêm yết vẫn cho thấy tín hiệu tích cực. Theo thống kê của SHS, lợi nhuận sau thuế toàn thị trường quý I tăng 38% so với cùng kỳ, cao hơn quý IV và tiếp tục duy trì đà phục hồi từ năm 2025.

Diễn biến này cho thấy sức chống chịu của các doanh nghiệp niêm yết vẫn khá tốt trước biến động vĩ mô. Nhiều doanh nghiệp trên sàn là các doanh nghiệp đầu ngành và đã trải qua nhiều giai đoạn biến động, nhờ đó có khả năng chống chịu tốt hơn so với phần còn lại của nền kinh tế.

Dù mặt bằng lãi suất đã nhích lên so với năm 2025, mức tăng hiện chưa quá cao nếu so với các giai đoạn trước. Vì vậy, yếu tố lãi suất chưa tác động quá lớn đến dự báo tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết.

Theo dự báo của SHS, lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết năm 2026 có thể tăng quanh mức trên dưới 20%. Với mức tăng trưởng này, thị trường chứng khoán vẫn còn cơ hội, đặc biệt ở các nhóm ngành và doanh nghiệp cụ thể.

Nên tập trung vào nhóm ngành và doanh nghiệp cụ thể

Một điểm được nhấn mạnh tại Data Talk là P/E toàn thị trường chỉ nên được xem là yếu tố tham chiếu, không phải căn cứ duy nhất để ra quyết định đầu tư.

P/E thị trường hiện chịu ảnh hưởng bởi một số cổ phiếu vốn hóa lớn. Nếu nhìn toàn thị trường, P/E hiện quanh 13,7–14 lần, thấp hơn mức bình quân khoảng 14,9 lần trong 10 năm. Nếu loại trừ các mã có tác động lớn đến chỉ số, mặt bằng định giá của phần còn lại còn thấp hơn.

Tuy nhiên, nhà đầu tư cần đi sâu hơn vào từng nhóm ngành và từng doanh nghiệp. Ngoài P/E hay P/B, các phương pháp như chiết khấu dòng tiền, dự báo lợi nhuận và đánh giá triển vọng tăng trưởng vẫn rất quan trọng.

Theo vị chuyên gia từ SHS, năm 2026 vẫn có cơ hội đầu tư, nhưng sẽ khó hơn so với năm 2025. Vì vậy, nhà đầu tư nên tiếp cận theo hướng bottom-up, tức tập trung nhiều hơn vào từng doanh nghiệp cụ thể thay vì chỉ nhìn chỉ số chung.

Về danh mục, nhà đầu tư có thể kết hợp nhiều chiến lược, bao gồm cổ phiếu giá trị, cổ phiếu tăng trưởng, cổ phiếu cổ tức cao hoặc một phần cổ phiếu mang tính thị trường. Việc đa dạng hóa và kết hợp các phương pháp có thể giúp danh mục thích nghi tốt hơn trong bối cảnh thị trường phân hóa.

Tổng hợp các yếu tố trong 3–6 tháng tới, các biến số đáng chú ý gồm giá dầu, lãi suất, thanh khoản hệ thống, dòng vốn ngoại, nâng hạng thị trường và lợi nhuận doanh nghiệp. Trong đó, kết quả kinh doanh bán niên sẽ là phép thử quan trọng để xác nhận liệu mức định giá hiện tại có thực sự hấp dẫn hay không.

“Nhà đầu tư cần quan tâm nhiều hơn đến yếu tố lợi nhuận cũng như triển vọng doanh nghiệp, thay vì chỉ tập trung nhìn xem P/E thị trường đang cao hay bị chi phối bởi doanh nghiệp này, doanh nghiệp kia”, ông Hiển nói.