Việt Nam kỳ vọng dòng vốn sau quyết định nâng hạng của FTSE

Theo Nikkei Asia, Việt Nam là một trong những thị trường đang được hưởng lợi trước những chuyển động mới nhất của các ông lớn xếp hạn toàn cầu. Cụ thể, VN-Index tăng hơn 4% trong ngày 8/4, sau khi FTSE Russell xác nhận sẽ nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.

Quyết định này được đưa ra sau kỳ đánh giá giữa kỳ của FTSE Russell trong tháng 3. Thị trường mới nổi thứ cấp được xếp thấp hơn một bậc so với thị trường mới nổi cao cấp.

Để đáp ứng tiêu chí nâng hạng, Việt Nam đã triển khai một số cải cách về hạ tầng cơ sở của thị trường, một trong số đó là mở cửa cho các công ty môi giới nước ngoài. Năm 2024, Việt Nam cũng bỏ quy định yêu cầu nhà đầu tư tổ chức nước ngoài phải chuẩn bị đủ tiền trước khi mua cổ phiếu, thường được gọi là cơ chế pre-funding. Một cải cách thứ ba là thiết lập hệ thống xử lý giao dịch thất bại.

Ông David Sol, Giám đốc chính sách toàn cầu của FTSE Russell, cho biết việc tái phân loại Việt Nam phản ánh quá trình triển khai các cải thiện quan trọng về hạ tầng thị trường của thị trường này. Theo ông, quyết định nâng hạng của FTSE sẽ đặt Việt Nam ngang hàng với Trung Quốc, Ấn Độ, Philippines và Indonesia trong nhóm thị trường mới nổi thứ cấp.

Bên cạnh đó, dòng vốn ngoại đã có phản ứng trước kỳ vọng nâng hạng của Việt Nam.Nikkei Asia cho biết thêm nhà đầu tư nước ngoài đã mua vào một số cổ phiếu trong nhóm hơn 20 mã có thể đủ điều kiện vào chỉ số FTSE, từ Vinamilk đến Hòa Phát. Dòng tiền cũng tìm đến cả những doanh nghiệp chưa đủ điều kiện, như Thế Giới Di Động.

Tuy vậy, dòng tiền từ các quỹ chỉ số sau nâng hạng có thể không trải đều trên toàn thị trường. Nikkei Asia dẫn nhận định của EBC Financial Group cho rằng rủi ro đầu tiên là dòng vốn thụ động sẽ nghiêng về các cổ phiếu chiếm tỷ trọng lớn, trong đó có Vingroup và công ty bất động sản Vinhomes. Đây là hiện tượng một số mã lớn chi phối đáng kể tỷ trọng dòng vốn.

Ông Sana Ur Rehman, chuyên gia phân tích thị trường cấp cao của EBC, nhận định sự tập trung nói trên là một hạn chế mang tính cấu trúc. Tuy nhiên, mức độ tập trung này đang dần được pha loãng và chính việc nâng hạng cũng góp phần giải quyết vấn đề đó.

Theo chuyên gia này, thị trường Việt Nam có thể trở nên đa dạng hơn nhờ hai yếu tố. Thứ nhất, Chính phủ đang giảm sở hữu tại một số doanh nghiệp nhà nước. Thứ hai, làn sóng niêm yết mới đang đưa thêm các lựa chọn vốn hóa lớn trong các lĩnh vực như bán lẻ, y tế, viễn thông và sản xuất, thay vì chỉ tập trung vào bất động sản và ngân hàng.

ACBS dự báo các cổ phiếu như Vietcombank, Masan và SSI sẽ nằm trong nhóm bắt đầu đón dòng vốn mới từ tháng 9.

Indonesia chịu sức ép từ MSCI

Ở chiều ngược lại, Indonesia cho thấy rủi ro khi thị trường chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn của nhà cung cấp chỉ số.

Chứng khoán Indonesia giảm mạnh vào thứ Tư tuần trước, sau khi MSCI loại 6 doanh nghiệp nội địa khỏi rổ chỉ số chuẩn toàn cầu trong kỳ đánh giá quý. Theo ông Harry Su, Giám đốc nghiên cứu của Samuel Sekuritas Indonesia, dòng vốn rút ra từ thị trường chứng khoán nước này có thể đạt 1–1,7 tỷ USD do các cổ phiếu bị loại khỏi rổ chỉ số.

Áp lực rút vốn cũng ảnh hưởng đến đồng rupiah. Theo Nikkei Asia, đồng tiền này đã suy yếu xuống mức thấp kỷ lục so với USD trong tuần trước, trong bối cảnh nhà đầu tư nước ngoài rút khỏi thị trường Indonesia.

Trước đó, hồi tháng 1, MSCI thông báo sẽ dừng thêm cổ phiếu Indonesia vào các rổ chỉ số thị trường mới nổi cho đến tháng 5 do các vấn đề liên quan đến minh bạch và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng. Cùng ngày công bố thông tin, chỉ số chứng khoán chuẩn của Indonesia có thời điểm giảm gần 9%.

Theo MSCI, dù dữ liệu free-float của Sở Giao dịch Chứng khoán Indonesia đã có một số cải thiện nhỏ, nhà đầu tư vẫn chỉ ra các vấn đề nền tảng về khả năng đầu tư, bao gồm sự thiếu minh bạch trong cấu trúc sở hữu và lo ngại về hành vi giao dịch phối hợp, có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành giá.

Để phản ứng, cơ quan quản lý thị trường vốn Indonesia đã hạ ngưỡng sở hữu phải công bố danh tính cổ đông từ 5% xuống 1%, đồng thời nâng yêu cầu free-float tối thiểu từ 7,5% lên 15% và đưa ra thêm một số cải cách khác. Tuy nhiên, MSCI cho biết vẫn chưa thêm cổ phiếu Indonesia vào các rổ chỉ số thị trường mới nổi, do cần tiếp tục đánh giá tính nhất quán và hiệu quả của các chính sách mới.

Một số cải cách khác cũng đang được Indonesia xem xét, gồm mở rộng hệ thống phân loại nhà đầu tư tổ chức từ 9 nhóm lên 39 nhóm, đồng thời công bố danh sách các doanh nghiệp có mức độ tập trung sở hữu cao. Sở Giao dịch Chứng khoán Indonesia cũng đã điều chỉnh các rổ chỉ số chủ chốt như IDX30, LQ45 và IDX80 bằng cách loại các cổ phiếu không đạt chuẩn nằm trong danh sách này.

Hai cổ phiếu thuộc rổ chỉ số MSCI tại Indonesia là Barito Renewables Energy và Dian Swastatika Sentosa đã được đưa vào danh sách có mức độ tập trung sở hữu cao. Một quan chức OJK cho biết một số cổ phiếu Indonesia có thể tiếp tục bị điều chỉnh trong rổ chỉ số MSCI, bao gồm bị thay đổi tỷ trọng hoặc thậm chí bị loại khỏi rổ chỉ số.

Câu chuyện của Indonesia cho thấy nâng hạng hay được đưa vào rổ chỉ số không chỉ phụ thuộc vào quy mô thị trường, mà còn gắn với những yêu cầu khắt khe về khả năng tiếp cận, tính minh bạch và chất lượng cấu trúc sở hữu của các doanh nghiệp trên sàn. 

Với Việt Nam, quyết định của FTSE là một bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, bài học từ các thị trường trong khu vực cũng cho thấy việc duy trì chuẩn mực thị trường, cải thiện minh bạch và mở rộng hàng hóa chất lượng sẽ là điều kiện quan trọng nếu muốn thu hút dòng vốn ngoại bền vững hơn trong dài hạn.