Từ cú sốc nguồn cung sang bài toán cung - cầu từng ngành

Theo báo cáo mới công bố của Agriseco Research, thị trường hàng hóa thế giới biến động mạnh trong nửa đầu năm 2026 dưới tác động của yếu tố địa chính trị, chính sách thương mại và diễn biến cung - cầu toàn cầu.

Căng thẳng Mỹ - Iran từng làm gia tăng lo ngại gián đoạn nguồn cung, đưa chỉ số CRB Commodity Index lên vùng đỉnh 516 điểm trong tháng 5, cao hơn 38% so với đầu năm. Sau khi rủi ro địa chính trị hạ nhiệt, chỉ số này giảm về 451 điểm vào ngày 30/6, thấp hơn 13% so với đỉnh nhưng vẫn cao hơn 20% so với đầu năm.

Báo cáo cho rằng khi giá dầu điều chỉnh, nhiều mặt hàng có liên hệ chặt với chi phí năng lượng và logistics như LNG, than nhiệt, nhôm, cao su, PVC, bông và đậu tương cũng suy yếu. Trọng tâm của thị trường vì vậy chuyển từ yếu tố địa chính trị sang cung - cầu cơ bản của từng ngành hàng.

Xu hướng ổn định hoặc giảm giá trong nửa cuối năm được hỗ trợ bởi giá năng lượng hạ nhiệt, nguồn cung nhiều mặt hàng cải thiện và sức cầu phục hồi chậm, đặc biệt tại Trung Quốc. Tuy nhiên, rủi ro tăng giá vẫn hiện hữu từ thời tiết cực đoan, chính sách bảo hộ/hạn chế xuất khẩu và biến động nhu cầu từ Trung Quốc.

Trong bối cảnh này, tác động lên doanh nghiệp niêm yết không còn đi theo một chiều. Nhóm bán hàng hóa đầu ra có thể chịu áp lực khi giá giảm, trong khi các doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu, năng lượng hoặc logistics làm đầu vào lại có thêm dư địa tiết giảm chi phí.

Lợi thế vì vậy có thể dịch sang nhóm giữ được giá bán trong khi chi phí đầu vào giảm, qua đó cải thiện biên lợi nhuận. Đây cũng là điểm khiến triển vọng nửa cuối năm trở nên phân hóa hơn, thay vì tạo hiệu ứng đồng loạt như giai đoạn giá hàng hóa tăng nóng.

BMP, HPG, HVN trước dư địa cải thiện biên lợi nhuận

Với CTCP Nhựa Bình Minh (Mã: BMP), báo cáo cho biết giá hạt nhựa PVC, nguyên liệu đầu vào chính của doanh nghiệp, đã giảm gần 26% so với vùng đỉnh đầu năm. Trong khi đó, giá bán các sản phẩm PVC đã tăng khoảng 15% từ đầu tháng 4 theo đà tăng trước đó của giá nguyên vật liệu.

Sự lệch pha này tạo dư địa để BMP cải thiện biên lợi nhuận gộp trong các quý tới. Quý I, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu 1.457 tỷ đồng, tăng 5,4% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt 304 tỷ đồng, tăng 6%; biên lợi nhuận gộp cải thiện từ 42% lên 47%.

Ngoài yếu tố giá PVC, nhu cầu vật liệu xây dựng, đặc biệt là ống nhựa, còn được hỗ trợ bởi tiến độ triển khai nhà ở xã hội và các dự án đầu tư công trọng điểm.

Với CTCP Tập đoàn Hòa Phát (Mã: HPG), câu chuyện nằm ở mặt bằng nguyên liệu đầu vào và sản lượng. Báo cáo cho rằng giá quặng sắt, than cốc có thể hạ nhiệt trong nửa cuối năm, trong khi giá thép được hỗ trợ bởi nhu cầu từ đầu tư công và thị trường bất động sản. Dung Quất 2 vận hành tối đa công suất cũng được kỳ vọng giúp sản lượng HRC tăng khoảng 60% so với năm 2025.

Quý I, HPG ghi nhận doanh thu thuần 52.900 tỷ đồng, tăng 40,6% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt 9.056 tỷ đồng, tăng 170%. Biên lợi nhuận gộp cải thiện lên 15,8%, chủ yếu nhờ giá bán thép phục hồi và việc tận dụng nguồn tồn kho giá thấp.

Với Tổng công ty Hàng không Việt Nam - Vietnam Airlines (Mã: HVN), giá dầu và nhiên liệu bay hạ nhiệt là yếu tố hỗ trợ trực tiếp. Chi phí nhiên liệu thường chiếm khoảng 30% tổng chi phí khai thác của các hãng hàng không, nên giá dầu ổn định ở vùng thấp hơn giai đoạn biến động mạnh đầu năm có thể giảm áp lực chi phí.

Quý I, HVN đạt gần 36.900 tỷ đồng doanh thu, tăng 21% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế công ty mẹ đạt gần 4.400 tỷ đồng, tăng 29%. Lượng khách đạt 6,7 triệu lượt, trong đó khách quốc tế đạt 2,5 triệu lượt.

Dù vậy, tác động từ giá nhiên liệu chỉ là một phần trong bức tranh kinh doanh của hàng không. Triển vọng của HVN còn phụ thuộc vào tốc độ phục hồi khách quốc tế, năng lực khai thác đội bay và diễn biến chi phí vận hành trong các quý tới.

Nhìn chung, nửa cuối năm 2026 có thể không còn là giai đoạn giá hàng hóa tăng nóng đồng loạt. Khi thị trường quay về bài toán cung - cầu từng ngành, nhóm doanh nghiệp có khả năng giữ giá bán, kiểm soát chi phí đầu vào và mở rộng sản lượng sẽ là tâm điểm theo dõi trong các quý tới.