Lãi suất cao buộc nhà đầu tư tính lại hiệu quả sử dụng vốn

Tại phiên thảo luận “Tài sản của người Việt sẽ dịch chuyển về đâu?” trong khuôn khổ Vietnam Investment Forum 2027, ông Nguyễn Duy Linh, CEO CTCP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), cho biết từ cuối năm 2025 đến nay, bối cảnh thị trường đã tạo ra những thay đổi đáng chú ý trong hành vi của cả nhà đầu tư cá nhân và tổ chức.

Thay đổi đầu tiên là nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn đến hiệu quả sử dụng đồng vốn. Trong giai đoạn 2024 - 2025, khi tiền rẻ và lãi suất thấp, nhà đầu tư có thể mua bất động sản, cổ phiếu hoặc vàng rồi kiên nhẫn chờ giá tăng.

Tuy nhiên, khi mặt bằng lãi suất thay đổi, chi phí cơ hội của việc đầu tư vào các tài sản khác so với gửi tiết kiệm tăng lên. Nhà đầu tư vì thế cân nhắc kỹ hơn trước khi giải ngân, đồng thời đòi hỏi mức lợi nhuận kỳ vọng cao hơn đối với những tài sản có rủi ro lớn.

Một thay đổi khác đến từ tâm lý thị trường. Khi giá tài sản tăng mạnh, nhà đầu tư thường có tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO). Ngược lại, sau giai đoạn nhiều loại tài sản giảm giá, tâm lý lo ngại thua lỗ khiến họ có xu hướng phòng thủ.

Ông Linh cho rằng tâm lý thường thay đổi chậm hơn so với điều kiện thực tế bởi nhà đầu tư vẫn chịu ảnh hưởng từ những gì vừa xảy ra. Trong bối cảnh lãi suất cao, tâm lý phòng thủ vẫn hiện hữu, dù thị trường chứng khoán còn nhiều cơ hội.

Đáng chú ý, nhà đầu tư cũng đang chuyển từ việc xem xét từng tài sản riêng lẻ sang quản lý toàn bộ danh mục. Từ cuối năm 2025 đến nay, khoảng 80% số cổ phiếu giảm giá, trong đó gần 50% giảm trên 20%.

Diễn biến này cho thấy việc nhìn vào các chỉ số chung có thể chưa phản ánh đầy đủ tình trạng của thị trường. Nhà đầu tư cần xem xét kỹ phương pháp phân bổ vốn, dòng tiền, hiệu quả đầu tư và khả năng quản trị rủi ro.

Lãi suất cao thúc đẩy nhà đầu tư tìm kiếm tài sản tạo dòng tiền

Bà Nguyễn Thị Minh Thu, Giám đốc Điều hành Công ty Tư vấn Tài chính và Đầu tư Index Partners, cho biết trong hai năm qua, danh mục cá nhân của bà phân bổ tỷ trọng khá lớn vào bất động sản nhưng tập trung ở nhóm tài sản có khả năng tạo dòng tiền.

Theo bà, bất động sản cho thuê có thể tạo nguồn thu để bảo đảm các nghĩa vụ tài chính thường xuyên, đồng thời giúp nhà đầu tư hạn chế rủi ro khi thị trường chững lại và những tài sản mang tính đầu cơ mất thanh khoản.

Bà Thu cho rằng nhà đầu tư nên ưu tiên những bất động sản có khả năng khai thác cho thuê. Nếu tài sản không tạo ra dòng tiền, nguồn vốn sẽ bị đọng lại mà không sinh lời, trong khi chủ sở hữu vẫn phải chịu chi phí duy trì. Ngay cả khi giá trị tài sản tăng, việc thiếu thanh khoản vẫn có thể tạo ra rủi ro đáng kể, đặc biệt với những người sử dụng đòn bẩy tài chính.

Bà cũng lưu ý trong tương lai, Nhà nước có thể áp dụng chính sách thuế đối với bất động sản thứ hai, thứ ba. Đây là một trong những yếu tố nhà đầu tư cần tính đến khi lựa chọn và phân bổ vốn vào loại tài sản này.

Bên cạnh bất động sản, nhóm tài sản có thu nhập cố định tiếp tục được bà Thu đánh giá là đáng cân nhắc trong bối cảnh lãi suất khó giảm trong ngắn hạn. Nhà đầu tư không nên chỉ giới hạn ở tiền gửi tiết kiệm mà có thể xem xét cả trái phiếu.

Theo bà, thị trường trái phiếu doanh nghiệp có thể đóng vai trò là kênh huy động vốn thứ ba bên cạnh ngân hàng và chứng khoán. Kênh này giúp doanh nghiệp huy động vốn mà không phải pha loãng tỷ lệ sở hữu, đồng thời có thể mang lại lợi suất cao hơn tiền gửi tiết kiệm cho nhà đầu tư.

Bà Thu cho biết nhiều doanh nghiệp thực hiện trả lãi trái phiếu định kỳ theo quý hoặc nửa năm. Dòng tiền lãi nhận được có thể được sử dụng để tái đầu tư hoặc đáp ứng các nhu cầu tài chính khác.

Sau khi trang trải các nghĩa vụ tài chính phát sinh hằng tháng, nhà đầu tư có thể sử dụng phần dòng tiền còn lại để phân bổ vào những kênh có mức độ rủi ro cao hơn, chẳng hạn như Bitcoin.

Trong danh mục cá nhân, bà Thu cho biết bất động sản tạo dòng tiền và nhóm tài sản có thu nhập cố định là hai lớp tài sản được ưu tiên, trong khi vàng chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ. Bà không đánh giá quá cao vàng do tính thanh khoản hạn chế.

Định giá thấp mở cơ hội cho dòng vốn quay lại cổ phiếu

Ở góc độ phân bổ danh mục, ông Nguyễn Duy Linh cho rằng trước khi lựa chọn kênh đầu tư, nhà đầu tư cần xác định rõ vai trò của từng lớp tài sản đối với mục tiêu tài chính.

Theo ông, tiền gửi ngân hàng đáp ứng nhu cầu thanh khoản và mang lại mức sinh lời tương đối dễ dự tính, nhưng vẫn đối mặt với rủi ro lạm phát và rủi ro liên quan đến tổ chức tín dụng. Tài sản có thu nhập cố định giúp tạo dòng tiền ổn định, song cần đánh giá kỹ tổ chức phát hành, khả năng trả nợ và chất lượng tài sản.

Cổ phiếu có khả năng giúp tài sản tăng trưởng nhanh hơn, nhưng trong bối cảnh lãi suất cao, việc lựa chọn doanh nghiệp có chất lượng trở nên đặc biệt quan trọng. Với bất động sản, nhà đầu tư cần xác định rõ mục tiêu là tìm kiếm tiềm năng tăng giá hay khai thác dòng tiền.

Về danh mục cá nhân, ông Linh cho biết đang dành một phần tài sản để bảo đảm thanh khoản, với tỷ trọng tùy thuộc vào nhu cầu mỗi người. Hiện ông giảm tỷ trọng tài sản dành cho mục tiêu thanh khoản và tăng tỷ trọng tài sản có thu nhập cố định lên khoảng 30 - 40%.

Ông quan tâm đến trái phiếu của những tổ chức phát hành có chất lượng tốt, được ngân hàng bảo lãnh và có lãi suất cao hơn tiền gửi tiết kiệm. Đồng thời, ông đang từng bước tăng tỷ trọng cổ phiếu do cho rằng mặt bằng định giá hiện nay tương đối thấp. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup, P/E của thị trường vào khoảng 9,3 - 9,4 lần.

Với kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp tăng trưởng 15 - 17%, SHS ước tính P/E có thể giảm xuống khoảng 8,5 lần. Theo ông Linh, mặt bằng định giá thấp cùng triển vọng tăng trưởng lợi nhuận đang tạo ra cơ hội đầu tư, với lợi nhuận kỳ vọng lớn hơn rủi ro.

Khi lựa chọn cổ phiếu, ông tập trung đánh giá chất lượng tăng trưởng, khả năng tạo ra dòng tiền thực, hiệu quả kinh doanh qua nhiều năm và mức độ lành mạnh của bảng cân đối kế toán.

Ngược lại, ông ít quan tâm hơn đến bất động sản do nhận thấy hiệu quả khai thác cho thuê đã giảm. Vàng cũng không nằm trong những lựa chọn đầu tư ưu tiên của ông.