Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn tăng trưởng mạnh của thị trường chứng khoán Việt Nam. VN-Index tăng 41%, trong khi VN30-Index ghi nhận mức tăng 51%. Trong bối cảnh đó, thống kê hiệu suất các quỹ đầu tư cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa hai nhóm chính: quỹ đầu tư chủ động và các quỹ hoán đổi danh mục (Exchange Traded Fund - ETF).

Dữ liệu tổng hợp từ khảo sát 34 quỹ đầu tư chủ động và 14 ETF cho thấy, mặt bằng hiệu suất của ETF nhìn chung vượt trội so với nhóm quỹ chủ động, với mức tăng bình quân lần lượt khoảng 46% và 17%. Nhiều ETF ghi nhận mức tăng cao hơn đáng kể so với VN-Index và VN30-Index, trong khi phần lớn quỹ chủ động không thể chiến thắng được hai chỉ số này.

VIC và VHM đóng vai trò then chốt trong danh mục ETF

Trong nhóm ETF, các quỹ ngoại như Premia MSCI Vietnam ETF, Xtrackers FTSE Vietnam Swap UCITS ETF hay VanEck Vietnam ETF ghi nhận mức hiệu suất vượt trội trong năm 2025, lần lượt khoảng 73%, 69% và 62%.

Ở nhóm ETF nội, các quỹ mô phỏng VN30 như SSIAM VN30 ETF và DCVFM VN30 ETF có mức tăng sát với diễn biến của VN30-Index, quanh 51–53%. Ngoài ra, một số ETF theo rổ chỉ số mở rộng như VNX50 hay VN100 cũng ghi nhận hiệu suất cao hơn VN-Index, phản ánh xu hướng tăng tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn.

Bức tranh này cho thấy, trong một năm thị trường tăng mạnh và mang tính tập trung cao, các ETF mô phỏng chỉ số đã phát huy rõ lợi thế bám sát diễn biến của nhóm cổ phiếu dẫn dắt.

Một trong những yếu tố quan trọng lý giải hiệu suất vượt trội của ETF trong năm 2025 đến từ cơ chế vận hành bắt buộc mô phỏng chỉ số tham chiếu. Các ETF không được chủ động điều chỉnh danh mục theo quan điểm định giá, mà phải duy trì tỷ trọng cổ phiếu theo cấu trúc chỉ số.

Trong năm qua, đà tăng của thị trường tập trung mạnh vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là VIC và VHM. Cổ phiếu VIC tăng 736% trong năm 2025, còn VHM tăng 210%, đều nằm trong nhóm tăng mạnh nhất sàn HOSE và dẫn đầu trong rổ VN30. Đây là hai mã chiếm tỷ trọng đáng kể trong nhiều bộ chỉ số như VN30, VN100 và các chỉ số liên quan đến vốn hóa, từ đó trở thành động lực chính kéo hiệu suất danh mục của các ETF.

Việc nắm giữ xuyên suốt các cổ phiếu này giúp ETF không bỏ lỡ giai đoạn tăng giá mạnh, đồng thời phản ánh đầy đủ xu hướng của thị trường chung.

Ví dụ, với Premia MSCI Vietnam ETF, quỹ này tham chiếu S&P Vietnam Core Index (USD) NTR – chỉ số đo lường hiệu suất các cổ phiếu Việt Nam vốn hóa lớn và trung bình, bao gồm cổ tức tái đầu tư. Chỉ số này ghi nhận mức tăng 74,7% trong năm 2025. Tại thời điểm đầu tháng 1/2026, VIC và VHM chiếm tổng cộng khoảng 31% danh mục ETF này, tiếp theo là HPG với hơn 8%.

Nhờ đó, Premia MSCI Vietnam ETF ghi nhận năm thắng lớn với hiệu suất hơn 73%, trái ngược hoàn toàn với mức âm 8,2% của năm 2024 hay con số khiêm tốn 4,4% trong năm 2023.

Tại VanEck Vietnam ETF, VIC và VHM cũng chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục, lần lượt khoảng 9,5% và 9,2% tại thời điểm đầu năm 2026, bỏ xa các cổ phiếu phía sau như MSN hay HPG. Đây là động lực chính cho mức tăng khoảng 62% của quỹ trong năm 2025.

Bên cạnh đó, nhiều ETF khác ghi nhận vượt VN30-Index trong năm qua, bao gồm DCVFM VN30 ETF, SSIAM VN30 ETF, KINDEX Vietnam VN30 ETF (Hàn Quốc) hay Fubon ETF (Đài Loan, Trung Quốc).

Ở chiều ngược lại, các ETF tham chiếu những bộ chỉ số có hiệu suất thấp hơn như VN Diamond hay VN Midcap chỉ ghi nhận mức tăng 14–16%.

Với nhóm tài chính, ETF SSIAM VNFIN LEAD đạt hiệu suất hơn 39%. Dù vậy, hiệu suất này vẫn khá tích cực trong bối cảnh nhóm ngân hàng và chứng khoán từng đóng vai trò dẫn dắt thị trường, trước khi “họ Vin” thay thế từ cuối năm 2025.

Quỹ chủ động thận trọng hơn khi định giá tăng nhanh

Ngược lại, nhóm quỹ đầu tư chủ động ghi nhận mặt bằng hiệu suất thấp hơn rõ rệt. Bình quân 34 quỹ khảo sát chỉ đạt mức tăng khoảng 16,8% trong năm 2025. Toàn bộ ghi nhận hiệu suất thấp hơn VN-Index.

BVFED tiếp tục dẫn đầu nhóm quỹ chủ động với kết quả cả năm đạt 36,2%. Các quỹ như DCDS và VEIL thuộc Dragon Capital duy trì nằm trong nhóm hiệu suất cao với mức tăng lần lượt khoảng 31,5% và 24,5%.

Nhóm đạt mức 20–30% còn có MAGEF, TCEF, BMFF, Quỹ Đầu tư tăng trưởng KIM Việt Nam – Hàn Quốc, UVEEF, VCBF-BCF, MBVF hay KIM–RSP.

Trong khi đó, có tới 22 quỹ ghi nhận hiệu suất dưới 20%, bao gồm cả những tên tuổi quen thuộc như PYN Elite Fund, SGI Capital, SSI-SCA, DCDE… cũng như những quỹ từng nằm trong nhóm dẫn đầu các năm trước như VMEEP hay VESAF. Ở cuối bảng khảo sát, Vietnam Holding, LHCDF hay NTPPF chỉ đạt mức tăng 4–6%, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung của thị trường.

Sự chênh lệch này phản ánh khác biệt trong triết lý đầu tư. Các quỹ chủ động thường đánh giá chặt chẽ yếu tố định giá và biên an toàn. Khi những cổ phiếu như VIC hay VHM tăng giá nhanh và vượt xa vùng định giá mục tiêu, nhiều quỹ có xu hướng giảm tỷ trọng hoặc không tiếp tục nắm giữ, thay vào đó tái cơ cấu sang các cổ phiếu khác có nền tảng cơ bản phù hợp hơn.

Chiến lược này giúp quỹ chủ động kiểm soát rủi ro trong dài hạn, nhưng đồng thời khiến hiệu suất ngắn hạn bị ảnh hưởng trong những giai đoạn thị trường tăng nóng và tập trung cao độ như năm 2025. Bên cạnh đó, một số cổ phiếu dù được đánh giá phù hợp về cơ bản vẫn diễn biến kém hơn kỳ vọng trong năm qua, điển hình như FPT hay DGC.

Trong thư gửi nhà đầu tư cuối năm, ông Petri Deryng, nhà điều hành PYN Elite Fund, cho rằng nhóm cổ phiếu “họ Vin” đã chi phối diễn biến thị trường chứng khoán năm 2025, khiến những nhà đầu tư không nắm giữ nhóm này ghi nhận hiệu suất thấp hơn. Đại diện quỹ Phần Lan còn ví von rằng VN-Index trong năm 2025 có thể được gọi là “VIN-Index”.

Theo ông Petri Deryng, cổ phiếu VIC chiếm tỷ trọng rất lớn trong vốn hóa VN-Index, do đó chỉ riêng biến động của mã này cũng có thể tác động mạnh đến toàn bộ chỉ số chung. Đà tăng của VIC phần nào được hỗ trợ bởi các dự án đầu tư công, dù mảng kinh doanh cốt lõi là xe điện VinFast vẫn đang trong giai đoạn thua lỗ. “Định giá của cổ phiếu Vingroup dựa nhiều vào dòng tiền tương lai, vốn rất khó quy đổi thành lợi nhuận trong ngắn hạn”, ông nhấn mạnh.

Do không nắm giữ VIC, VHM, VRE hay VPL, PYN Elite Fund ghi nhận hiệu suất thấp hơn VN-Index trong năm 2025. Theo ông Petri Deryng, nhiều quỹ chủ động khác cũng rơi vào tình trạng tương tự khi không duy trì tỷ trọng lớn nhóm cổ phiếu “họ Vin”. Trong khi đó, với các ETF mô phỏng chỉ số, cổ phiếu VIC tự động trở thành khoản nắm giữ lớn trong danh mục khi giá tăng nhanh, qua đó kéo hiệu suất chung.