Bàn về định hướng phát triển thị trường chứng khoán, tại Hội thảo diễn ra sáng 6/5, ông Nguyễn Đức Thông, Tổng Giám đốc Công ty Chứng khoán SSI, chỉ rõ nút thắt khiến dòng vốn quốc tế còn e dè là sự lệch pha nghiêm trọng về cơ cấu hàng hóa.

"Khát" cổ phiếu công nghệ và sản xuất chất lượng

Theo ông, hiện nay danh mục VN30 đang chịu sự chi phối quá lớn từ nhóm tài chính và bất động sản, trong khi khẩu vị của các quỹ đầu tư lớn từ Mỹ, Hong Kong, Singapore đã chuyển dịch sang các lĩnh vực tăng trưởng mới.

"Nhiều quỹ đầu tư lớn chia sẻ với tôi rằng họ chỉ muốn rót vốn vào các lĩnh vực công nghệ, sản xuất kinh doanh thuần túy, tránh xa nhóm bất động sản và tài chính. Tuy nhiên, trong VN30, nguồn cung cổ phiếu công nghệ chất lượng lại vô cùng khan hiếm", ông Thông cho biết.

Dẫn chứng từ mô hình của các đại gia công nghệ toàn cầu như Amazon hay Tesla – những doanh nghiệp từng có giai đoạn đầu chật vật trước khi bùng nổ, ông Thông cho rằng nhà đầu tư ngoại rất kỳ vọng vào tiềm năng của các doanh nghiệp công nghệ Việt.

Dù vậy, thực tế hiện có hơn 1.600 doanh nghiệp niêm yết nhưng vốn hóa của các doanh nghiệp ngoài ngành tài chính và bất động sản chỉ chiếm khoảng 40%.

Vì vậy, CEO SSI kiến nghị Chính phủ và các cơ quan quản lý cần sớm có cơ chế khuyến khích, đơn giản hóa thủ tục niêm yết để hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất và công nghệ tiếp cận thị trường chứng khoán dễ dàng hơn, từ đó đa dạng hóa nguồn hàng thu hút khối ngoại.

Cần những quỹ hưu trí kiểu Mỹ

Bên cạnh câu chuyện hàng hóa, cấu trúc thị trường Việt Nam, một điểm yếu cố hữu nữa của thị trường chứng khoán Việt Nam là sự áp đảo của nhà đầu tư cá nhân. Hiện nay, 90% giá trị giao dịch đến từ cá nhân và chỉ 10% từ các tổ chức chuyên nghiệp. Sự chênh lệch này khiến thị trường dễ bị tổn thương bởi tâm lý đám đông và các tin đồn thất thiệt.

Bên cạnh đó, quy mô quỹ của Việt Nam cũng cực kỳ nhỏ so với tất cả các nước, kể cả Trung Quốc, Thái Lan chứ chưa nói tới các nước lớn như là Mỹ, Châu Âu. 

Học tập kinh nghiệm từ Trung Quốc và các thị trường phát triển, ông Thông đề xuất Việt Nam cần thúc đẩy hơn nữa sự phát triển của các công ty quản lý quỹ và gia tăng tổng tài sản quản lý (AUM). Đặc biệt, việc hình thành các quỹ hưu trí tự nguyện (Pension Fund) tương tự như mô hình "401k" tại Mỹ là giải pháp then chốt.

"90% giao dịch thuộc về nhà đầu tư cá nhân. Trong khi nhà đầu tư cá nhân thường sẽ dễ bị ảnh hưởng về tâm lý bởi những thông tin chưa kiểm chứng", ông Thông chỉ ra và cho biết, do đó từ 2015, Trung Quốc đã có những cái chính sách rất là hiệu quả để hướng dòng tiền của nhà đầu tư vào các quỹ.

Việc tăng số lượng công ty quản lý quỹ lên, tăng tổng tài sản quản lý của công ty quản lý quỹ lên, giảm thuế, giảm ràng buộc cho các công ty quản lý quỹ để họ có thể huy động tiền từ nhà đầu tư và rót vào thị trường chứng khoán một cách dễ dàng và hiệu quả hơn.

"Nếu có cơ chế rõ ràng cho các quỹ hưu trí, chúng ta sẽ tạo ra dòng vốn trung và dài hạn ổn định, giúp nhà đầu tư cá nhân thay vì tự giao dịch đầy rủi ro sẽ chuyển vốn sang cho các tổ chức chuyên nghiệp quản lý", ông nhấn mạnh.

Ở góc độ cơ quan quản lý, những vấn đề về cơ cấu hàng hóa và dòng vốn cũng đã được nhìn nhận trong định hướng phát triển thị trường thời gian tới.

Bà Lê Thị Việt Nga, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết Uỷ ban sẽ thúc đẩy hoạt động chào bán cổ phiếu, trái phiếu ra công chúng gắn với niêm yết; đa dạng hóa sản phẩm tài chính và nâng cao tính minh bạch, hướng tới phát triển bền vững.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, trong thời gian tới, UBCKNN và Bộ Tài chính sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách và cải thiện môi trường kinh doanh, trong đó có việc sửa đổi Luật Chứng khoán theo hướng cắt giảm điều kiện kinh doanh.

Đồng thời, UBCKNN sẽ tháo gỡ các vướng mắc trên thị trường, đặc biệt là hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động chào bán trái phiếu riêng lẻ trong nước và quốc tế, dự kiến trình Chính phủ ban hành trong thời gian tới

Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý cũng hướng đến đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường, trong đó đáng chú ý là thúc đẩy phát hành trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững, dự kiến triển khai trong năm 2026.