SSI Research cho rằng thị trường chứng khoán có thể bước vào giai đoạn tích lũy trong tháng 9, thay vì mở đầu một chu kỳ tăng mới. Dòng vốn thụ động liên quan đến quá trình nâng hạng FTSE có thể tạo lực đỡ cho thị trường trong đầu tháng, nhưng áp lực bán được dự báo tăng lên khi dòng tiền này được hấp thụ.

Trong khi đó, mặt bằng lãi suất chưa có nhiều dư địa giảm và tốc độ tăng trưởng lợi nhuận được dự báo chậm lại trong nửa cuối năm, khiến triển vọng tăng của thị trường trong ngắn hạn vẫn bị giới hạn.

Nhịp hồi tháng 8 chưa cho thấy lực mua trở lại

Theo báo cáo chiến lược tháng 9, diễn biến tháng 8 chưa đủ để xác nhận một xu hướng tăng mới. VN-Index tăng 5,6% trong tháng và cao hơn khoảng 11% so với vùng đáy thiết lập trong tháng 7. Nhiều cổ phiếu cũng đã tăng từ 15 - 20% so với vùng giá cuối tháng 7.

Tuy nhiên, SSI Research cho rằng nhịp hồi này phù hợp hơn với một đợt phục hồi trong biên độ của thị trường đi ngang, thay vì sự trở lại của một xu hướng tăng bền vững. Mức phục hồi hiện tại tương đồng với biên độ 10 - 15% thường thấy trong các giai đoạn thị trường đi ngang. 

Dòng tiền mua vào chưa thực sự cải thiện tương ứng. Trong tháng 8, khối ngoại bán ròng khoảng 1.400 tỷ đồng, giảm 88,6% so với mức gần 11.900 tỷ đồng của tháng 7 và là mức thấp nhất trong 5 tháng. Thanh khoản bình quân đạt khoảng 18.700 tỷ đồng mỗi phiên, thấp hơn mức 26.900 tỷ đồng của 8 tháng đầu năm và 28.900 tỷ đồng của cả năm 2025.

Nhịp hồi của thị trường trong tháng 8 chủ yếu đến từ việc áp lực bán suy giảm, thay vì xuất hiện một lực mua mới đủ mạnh. Đây cũng là cơ sở để SSI Research thận trọng hơn với khả năng hình thành một xu hướng tăng mới trong tháng 9.

Yếu tố mùa vụ cũng không hoàn toàn thuận lợi. Trong 5 năm gần đây, VN-Index giảm trong 3 tháng 9, trong khi tháng 9/2021 và tháng 9/2024 gần như đi ngang. Mức giảm bình quân trong 5 năm là khoảng 3,5%.

SSI Research dự báo tháng 9/2026 có thể tiếp tục là giai đoạn tích lũy. Thanh khoản nhiều khả năng không cải thiện đáng kể so với tháng 8 và dòng tiền có xu hướng luân chuyển giữa các nhóm ngành thay vì tạo ra một xu hướng tăng trên diện rộng.

FTSE tạo lực đỡ đầu tháng, áp lực bán có thể tăng về cuối tháng

Nâng hạng thị trường là một trong những sự kiện được SSI Research theo dõi nhiều nhất trong tháng 9. Tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap đã tăng từ khoảng 0,34 - 0,35% vào tháng 3 lên khoảng 0,49 - 0,5% vào tháng 8.

Việc nâng hạng sẽ đưa Việt Nam bước vào quá trình chuyển đổi chính thức sang nhóm thị trường mới nổi. Trong kịch bản năng lực thị trường không thay đổi đáng kể, SSI Research ước tính tỷ trọng Việt Nam duy trì quanh 0,49%, tương ứng khoảng 2,2 tỷ USD dòng vốn thụ động tích lũy qua các đợt phân bổ.

Ở kịch bản tích cực hơn, nếu năng lực tiếp cận thị trường được mở rộng, tỷ trọng Việt Nam có thể tăng dần lên 0,50%, 0,65%, 0,80% và 0,95% qua các đợt, qua đó nâng tổng dòng vốn thụ động tích lũy lên khoảng 4,28 tỷ USD vào tháng 9/2027.

Tuy nhiên, các nhà phân tích lưu ý quá trình nâng hạng không đồng nghĩa toàn bộ thị trường sẽ bước vào một chu kỳ tăng mới. Dòng vốn thụ động có thể tạo lực đỡ cho các cổ phiếu thuộc nhóm được phân bổ trong giai đoạn đầu, nhưng diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào dòng vốn chủ động và khả năng cải thiện kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Theo SSI Research, để tỷ trọng Việt Nam trong các bộ chỉ số tiếp tục tăng, thị trường cần mở rộng năng lực đầu tư thông qua quy mô vốn hóa và tỷ lệ free-float lớn hơn, room ngoại được cải thiện, thêm các doanh nghiệp vốn hóa lớn niêm yết, cùng với khả năng thanh toán, giao dịch, quản trị và công bố thông tin tốt hơn.

Do đó, dòng vốn FTSE được xem là yếu tố hỗ trợ trong đầu tháng nhưng SSI Research cho rằng áp lực bán có thể tăng lên trong nửa cuối tháng khi lực đỡ này suy giảm. Theo đó, chiến lược phù hợp hơn là tận dụng các nhịp tăng để cơ cấu danh mục, thay vì xem đây là điểm khởi đầu của một chu kỳ tăng mới.

Lãi suất cao và tăng trưởng lợi nhuận hạn chế dư địa tăng

Bên cạnh yếu tố dòng vốn, mặt bằng lãi suất cũng là một trong những hạn chế đối với thị trường trong tháng 9.

Trong tháng 8, tăng trưởng tiền gửi bằng VND tăng tốc và cao hơn tăng trưởng tín dụng VND. SSI Research cho rằng một phần nguyên nhân đến từ độ trễ của mặt bằng lãi suất cao trước đó và dòng tiền từ giải ngân đầu tư công được chuyển từ Kho bạc về hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, xét tổng tín dụng bằng VND và ngoại tệ, tốc độ tăng tín dụng vẫn cao hơn tiền gửi.

Trong bối cảnh nhu cầu tín dụng có thể tăng vào cuối năm, SSI Research không kỳ vọng lãi suất có thể giảm ngay trong ngắn hạn. Áp lực này còn đến từ bên ngoài khi lợi suất trái phiếu tại Nhật Bản, Đức, Pháp, Anh và Mỹ đều ở mức cao trong nhiều năm, trong bối cảnh nhu cầu chi tiêu công và huy động vốn của các nền kinh tế lớn gia tăng.

Ở phía doanh nghiệp, tăng trưởng lợi nhuận cũng chưa tạo được nền tảng đủ mạnh cho một chu kỳ tăng mới. SSI Research nhận định nền kinh tế đang chuyển từ giai đoạn huy động và phân bổ nguồn lực sang yêu cầu cao hơn về khả năng chuyển hóa nguồn lực thành năng suất và giá trị gia tăng.

Với nhóm doanh nghiệp trong phạm vi nghiên cứu, loại trừ nhóm Vingroup, SSI Research dự báo tăng trưởng lợi nhuận có thể giảm từ khoảng 30% trong nửa đầu năm xuống khoảng 15% trong nửa cuối năm 2026.

Mặt bằng định giá cũng chưa tạo ra khoảng đệm quá lớn. P/E dự phóng năm 2026 của thị trường ở mức khoảng 12,9 lần, trong khi nếu loại Vingroup, mức này khoảng 9,6 lần. Theo SSI Research, mức chiết khấu định giá có thể vẫn tồn tại cho đến khi có bằng chứng rõ hơn về khả năng chuyển hóa tăng trưởng kinh tế thành một chu kỳ tăng trưởng lợi nhuận sâu và bền vững.

Vì vậy, các chuyên gia nghiêng về chiến lược tích lũy và chọn lọc trong tháng 9, ưu tiên những doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận bền vững, lượng tiền mặt ròng cao, cổ tức hấp dẫn và các nhóm mang tính phòng thủ.

Nhịp tăng nhờ yếu tố FTSE có thể là cơ hội để giảm tỷ trọng ở những cổ phiếu có hệ số beta cao, trong khi triển vọng trung hạn vẫn được duy trì tích cực khi dòng vốn mới và quá trình phục hồi lợi nhuận dần chuyển trọng tâm của thị trường từ mở rộng về quy mô sang chất lượng và năng suất.