Trong 10 năm gần đây, VN-Index có 7 lần tăng điểm trong tháng 7, tương ứng xác suất 70%. Bốn năm gần nhất, chỉ số đều đi lên trong tháng này.

Tuy nhiên, tính đến ngày 24/7, VN-Index đã giảm hơn 9%, ghi nhận tháng 7 tiêu cực nhất trong một thập kỷ. Riêng tuần trước, chỉ số mất hơn 101 điểm và đánh dấu tuần giảm thứ tư liên tiếp.

Theo phân tích mới đây của MBS Research, diễn biến này cho thấy thị trường đang trải qua một đợt điều chỉnh sâu hơn yếu tố mùa vụ thông thường. Nhiều nhóm cổ phiếu đã lùi xuống dưới vùng giá tương ứng thời điểm VN-Index ở quanh 1.600 điểm, dù chỉ số chung vẫn đứng trên mốc này.

Vĩ mô tích cực nhưng chi phí vốn vẫn là nút thắt

Nền kinh tế Việt Nam đang xuất hiện một nghịch lý: các chỉ tiêu tăng trưởng duy trì tích cực, trong khi nguồn lực tài chính nội địa chưa theo kịp nhu cầu đầu tư.

Nhu cầu vốn tăng mạnh buộc các tổ chức tín dụng phải duy trì lãi suất huy động ở mức cao để giữ tiền gửi. Diễn biến này kéo theo mặt bằng chi phí vốn cao hơn cho doanh nghiệp, đồng thời gây sức ép lên thanh khoản và định giá của thị trường chứng khoán.

Vì vậy, nhịp giảm hiện nay không thể chỉ được nhìn từ góc độ tâm lý hay kỹ thuật. Khi lãi suất thiết lập mặt bằng mới, doanh nghiệp vay nợ lớn sẽ chịu áp lực rõ hơn. Trong khi đó, các công ty có bảng cân đối lành mạnh, dòng tiền tốt và khả năng sinh lời cải thiện sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn.

Một điểm khác là phản ứng của thị trường đối với chính sách thuế quan mới của Mỹ đã khác năm trước. Dù Việt Nam chịu mức thuế 12,5%, cao hơn một số đối thủ cạnh tranh trong khu vực, các nhóm cổ phiếu liên quan đến xuất khẩu vẫn xuất hiện những mã tăng giá.

Điều này cho thấy nhà đầu tư hiện quan tâm nhiều hơn đến lạm phát, giá dầu, lãi suất trong nước và định hướng chính sách của Fed, thay vì chỉ tập trung vào rủi ro thuế quan.

Kỳ vọng vào chuyển dịch chính sách

Ở chiều tích cực, nền tảng vĩ mô sáu tháng đầu năm và khả năng lạm phát tạo đỉnh được kỳ vọng mở thêm dư địa cho chính sách hỗ trợ tăng trưởng.

Các giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, đất đai và bất động sản có thể trở thành động lực trung hạn. Kỳ họp không thường lệ của Quốc hội dự kiến diễn ra đầu tháng 8 là một trong những sự kiện cần theo dõi, khi nhiều dự án luật và nghị quyết quan trọng có thể được xem xét.

Đây là giai đoạn cơ quan điều hành có thể chấp nhận mức rủi ro tài chính cao hơn để duy trì động lực tăng trưởng dài hạn. Tuy nhiên, quá trình chuyển dịch chính sách thường không diễn ra ngay lập tức và có thể tạo ra biến động lớn trên thị trường tài sản.

MBS Research nâng dự báo VN-Index cuối năm lên vùng 1.770–1.850 điểm, dù vẫn thận trọng với diễn biến ngắn hạn. Cơ sở chính đến từ kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết tiếp tục tăng hai chữ số trong năm 2026 và 2027.

Triển vọng lợi nhuận vẫn tích cực, nhưng mức độ hưởng lợi được dự báo phân hóa mạnh giữa các ngành và từng doanh nghiệp. Khi chi phí vốn tăng, chất lượng bảng cân đối và khả năng tạo dòng tiền sẽ trở thành tiêu chí quan trọng hơn tốc độ tăng trưởng đơn thuần.

Nhà đầu tư nên làm gì?

Thông điệp được các chuyên gia đưa ra cho nửa cuối năm là “bảo toàn tài sản, chờ đợi thời cơ”.

Điều này không đồng nghĩa nhà đầu tư phải đứng ngoài hoàn toàn, nhưng việc giải ngân dồn dập chỉ vì thị trường giảm sâu có thể tiềm ẩn rủi ro. Các chỉ báo kỹ thuật vẫn bất lợi trong ngắn hạn, trong khi dòng tiền được dự báo tiếp tục thận trọng và thanh khoản khó sớm trở lại mức cao.

Vùng 1.600–1.650 điểm được xem là khu vực quan trọng để đánh giá khả năng tạo đáy trung hạn. Nếu mức thấp nhất 1.658 điểm của tuần trước được giữ, VN-Index có thể dần hình thành vùng cân bằng sau bốn tuần giảm liên tiếp.

Ngược lại, nếu mốc này bị xuyên thủng, chỉ số có thể lùi về vùng hỗ trợ mạnh hơn quanh 1.600 điểm. Nhà đầu tư vì vậy nên duy trì tỷ trọng linh hoạt và hạn chế sử dụng đòn bẩy cao trong giai đoạn thị trường chưa xác nhận xu hướng.

Về lựa chọn cổ phiếu, ưu tiên được dành cho các doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận rõ rệt, ROE cải thiện, nền tảng tài chính vững và định giá hợp lý. Các công ty có trạng thái tiền mặt tốt hoặc nợ ròng thấp sẽ có lợi thế hơn khi mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao.

Ngược lại, những doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào vốn vay, dòng tiền yếu hoặc lợi nhuận chủ yếu đến từ yếu tố bất thường có thể đối mặt với áp lực lớn hơn khi chi phí tài chính tăng.

Giai đoạn chuyển giao chính sách có thể tạo ra những vùng định giá thấp bất thường. Vì vậy, chiến lược phù hợp không phải cố xác định chính xác đáy thị trường, mà là bảo toàn sức mua, chờ tín hiệu cân bằng và tích lũy có chọn lọc các doanh nghiệp có nền tảng đủ tốt.