Tháng 9 ghi dấu cột mốc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng, nhưng diễn biến thị trường không thuận lợi như kỳ vọng. VN-Index khép lại 9 tháng đầu năm với kết quả giảm 0,9%, trong khi VN30-Index âm 6,1%.

Riêng quý III, VN-Index giảm gần 5%. Độ rộng thị trường nghiêng mạnh về bên giảm giá, với hơn 840 mã giảm trong tháng 9. Thanh khoản chưa cải thiện rõ, trong khi khối ngoại tiếp tục bán ròng mạnh.

Bối cảnh này khiến bảng hiệu suất của nhóm quỹ chủ động chưa có nhiều cải thiện. Trong mẫu 30 quỹ được người viết tổng hợp, có tới 29 trường hợp vẫn ghi nhận hiệu suất âm sau 9 tháng đầu năm.

Hiếm hoi quỹ dương hiệu suất

TBLF của SGI Capital là quỹ duy nhất trong mẫu khảo sát còn ghi nhận hiệu suất dương, đạt 2,2% tính đến ngày 28/9. Kết quả này giúp TBLF vượt VN-Index, trong khi chỉ số chính của thị trường vẫn âm nhẹ sau 9 tháng.

Nhóm bám sát VN-Index không còn nhiều. VNDAF ghi nhận hiệu suất âm 1,4%, VDEF của VinaCapital âm 1,5%, còn Quỹ Đầu tư tăng trưởng KIM Việt Nam âm 1,8%. Đây là các quỹ có mức âm thấp hơn mặt bằng chung trong mẫu thống kê.

Ở nhóm kế tiếp, TCEF do Techcom Capital quản lý âm 3,3%, BVFED của Bảo Việt Fund âm 3,7%. Một số quỹ khác ghi nhận hiệu suất âm quanh 5–6% như PHVSF, VCAMDF, VCBF-MGF, MAGEF và VESAF.

So với VN30-Index, vẫn có một số quỹ giữ mức âm thấp hơn chỉ số này. Tuy nhiên, phần lớn mẫu khảo sát vẫn giảm sâu hơn vùng âm của VN-Index, cho thấy nhịp hồi của thị trường chưa đủ kéo bảng hiệu suất quỹ về trạng thái tích cực.

Nhóm âm hai chữ số vẫn khá dày. Vietnam Holding ghi nhận hiệu suất âm 10,9%, TVGF3 âm 11,4%, VLGF âm 11,5%, TVGF4 âm 11,6%, Pyn Elite Fund âm 12,1%, Vietnam Equity Fund âm 12,6%, KDEF âm 12,6%, TVGF5 âm 12,7%.

Hai quỹ thuộc Dragon Capital là DCDS và DCDE tiếp tục nằm trong nhóm cuối bảng, với hiệu suất lần lượt âm 13,2% và âm 20,6%.

Tháng nâng hạng chưa đủ kéo dòng tiền đảo chiều

Diễn biến hiệu suất quỹ cũng phản ánh phần nào thực tế của thị trường trong tháng nâng hạng. Câu chuyện FTSE giúp thị trường có thêm kỳ vọng, nhưng không đồng nghĩa dòng vốn và thanh khoản cải thiện ngay lập tức.

Tại một chương trình trao đổi về thị trường thời điểm nâng hạng, ông Lê Chí Phúc, Tổng Giám đốc SGI Capital, từng lưu ý nhà đầu tư không nên kỳ vọng quá nhiều vào dòng tiền ngay sau nâng hạng. Theo ông, dòng vốn ngoại thường cần thêm thời gian và phụ thuộc vào nhiều điều kiện thị trường, thay vì phản ứng ngay sau một sự kiện.

Trường hợp TBLF cũng cho thấy hiệu suất quỹ không chỉ đến từ việc chạy theo câu chuyện nâng hạng. Quỹ này duy trì kết quả dương trong bối cảnh phần lớn nhóm quỹ chủ động vẫn âm hiệu suất, còn thị trường chung trải qua một quý nhiều biến động về thanh khoản, độ rộng và giao dịch khối ngoại.

Ở chiều ngược lại, Pyn Elite Fund là ví dụ cho sự khó khăn của nhóm quỹ chủ động trong năm nay. Dù quỹ Phần Lan đã chốt khoản lợi nhuận lớn từ STB, hiệu suất sau 9 tháng vẫn âm 12,1% trong mẫu khảo sát.

Trong thư gửi nhà đầu tư ngày 26/9, ông Petri Deryng, nhà điều hành Pyn Elite Fund, cho biết năm 2025 đã là giai đoạn khó đối với các quỹ đầu tư chủ động khi VIC tăng mạnh và kéo VN-Index đi lên. Sang năm nay, khoảng cách giữa chỉ số và phần còn lại của thị trường tiếp tục là bài toán khó đối với chiến lược lựa chọn cổ phiếu.

Theo ông Petri Deryng, nhiều doanh nghiệp lớn, thanh khoản tốt và có kết quả kinh doanh tích cực vẫn giảm giá, trong khi VN-Index được nâng đỡ đáng kể bởi một số mã vốn hóa lớn. Diễn biến này khiến hiệu suất của nhiều danh mục chủ động không theo kịp chỉ số tham chiếu.

Nhà điều hành Pyn Elite Fund cho biết ông đã nghe từ một số quỹ rằng việc hụt hiệu suất so với chỉ số khiến khách hàng rút vốn. Một số công ty quản lý tài sản phải cắt nhân sự hoặc đóng cửa hoàn toàn, trong khi ngành cũng xuất hiện các thương vụ tái cấu trúc sở hữu.

Áp lực với các quỹ chủ động vì vậy không chỉ nằm ở việc chọn được một vài khoản đầu tư tốt, mà còn ở khả năng giữ chân khách hàng và vận hành danh mục trong giai đoạn thị trường phân hóa. Khi thanh khoản thấp kéo dài, việc tái cơ cấu danh mục hoặc xử lý dòng vốn vào - ra của nhà đầu tư cũng trở nên khó khăn hơn.

Bước sang quý IV, bảng hiệu suất quỹ sẽ còn phụ thuộc vào nhiều biến số như thanh khoản thị trường, dòng vốn ngoại, kết quả kinh doanh quý III và kỳ vọng nâng hạng trong các giai đoạn tiếp theo. Với 29/30 quỹ trong mẫu khảo sát vẫn âm hiệu suất, câu chuyện không chỉ là VN-Index có trở lại vùng dương hay không, mà là bao nhiêu danh mục có thể thực sự cải thiện trong những tháng cuối năm.