Theo phân tích mới đây của VinaCapital, dù xung đột leo thang và làm gia tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, phản ứng của thị trường tài chính vẫn ở mức tương đối thận trọng. Giá dầu tăng nhưng chưa phản ánh kịch bản cực đoan, trong khi chỉ số VIX – thước đo mức độ biến động và tâm lý lo ngại của nhà đầu tư trên thị trường Mỹ – chỉ ở vùng căng thẳng vừa phải, cho thấy mức độ lo ngại chưa tăng tương xứng với các rủi ro địa chính trị.

Các chuyên gia cho biết thị trường đang vận hành trên giả định xung đột sẽ hạ nhiệt trong vòng 2–3 tuần tới, với xác suất khoảng 80%. Kịch bản này góp phần duy trì trạng thái ổn định tương đối của các tài sản tài chính, đồng thời hỗ trợ tâm lý nhà đầu tư tại các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, diễn biến của thị trường chứng khoán Việt Nam thời gian gần đây cũng phần nào phản ánh trạng thái ổn định tương đối, khi dòng tiền chưa có biến động mạnh trước các yếu tố địa chính trị bên ngoài.

“Nghịch lý TACO” chi phối hành vi nhà đầu tư

Theo VinaCapital, trạng thái hiện tại của thị trường có thể được lý giải bởi “nghịch lý TACO” – viết tắt của “Trump Always Chickens Out”, hàm ý Tổng thống Mỹ có xu hướng lùi bước sau các tuyên bố cứng rắn.

Nhà đầu tư vì vậy có xu hướng kỳ vọng các động thái leo thang căng thẳng sẽ sớm được điều chỉnh, từ đó làm giảm động lực bán tháo và giữ cho thị trường duy trì trạng thái cân bằng. Tuy nhiên, trong quá khứ, các động thái lùi bước thường chỉ diễn ra sau khi thị trường tài chính đã chịu áp lực đáng kể.

Điều này đồng nghĩa với việc thị trường có xu hướng trì hoãn phản ứng với rủi ro, cho đến khi áp lực thực sự xuất hiện. Theo VinaCapital, cơ chế này cũng lý giải vì sao một số tài sản chưa phản ánh đầy đủ các kịch bản tiêu cực có thể xảy ra trong ngắn hạn.

Tác động vĩ mô có thể chưa được phản ánh đầy đủ

Dựa trên kịch bản xung đột kéo dài khoảng một tháng với mức độ căng thẳng hiện tại, VinaCapital ước tính tăng trưởng GDP của Việt Nam có thể giảm khoảng 1,5 điểm phần trăm, trong khi lạm phát (CPI) có thể tăng thêm khoảng 2 điểm phần trăm, tức tăng từ khoảng 3,5% lên 5–5,5%, nếu các yếu tố khác không đổi.

Các chuyên gia cũng dự báo giá dầu Brent trung bình năm 2026 có thể đạt khoảng 87 USD/thùng, tăng so với mức 70 USD của năm trước, trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu cần từ 4–5 tháng để phục hồi sau gián đoạn.

Những ước tính này được xây dựng trên giả định xung đột sớm hạ nhiệt. Trong trường hợp kịch bản kéo dài hơn xảy ra, mức độ tác động có thể lớn hơn đáng kể.

Áp lực từ lãi suất và dòng tiền tại Việt Nam

Bên cạnh yếu tố tâm lý toàn cầu, các tác động có thể lan sang thị trường Việt Nam thông qua kênh lãi suất và dòng tiền. Theo đó, mặt bằng lãi suất tiền gửi VND đang có xu hướng tăng, với kỳ hạn 12 tháng tại nhiều ngân hàng đã vượt mốc 8%.

Mức lãi suất này được xem là ngưỡng có thể ảnh hưởng đến sự phân bổ dòng tiền giữa các kênh đầu tư, trong đó có thị trường chứng khoán. Đồng thời, giá dầu tăng cũng có thể gây áp lực lên cán cân thanh toán và tỷ giá, qua đó thu hẹp dư địa điều hành chính sách tiền tệ.

Trong bối cảnh đó, các yếu tố vĩ mô như lãi suất, tỷ giá và lạm phát có thể trở thành biến số ảnh hưởng đến dòng tiền trên thị trường cổ phiếu trong thời gian tới.

Rủi ro có thể được tái định giá nếu giả định thay đổi

VinaCapital cho rằng trong trường hợp các giả định hiện tại không diễn ra như kỳ vọng, thị trường có thể phải điều chỉnh lại mức định giá để phản ánh đầy đủ hơn các yếu tố rủi ro. Khi đó, diễn biến giá tài sản có thể xuất hiện những nhịp biến động mạnh hơn so với giai đoạn vừa qua.

Rủi ro lớn nhất nằm ở khả năng xung đột kéo dài vượt quá khung thời gian 2–3 tuần mà thị trường đang kỳ vọng. Diễn biến này cho thấy thị trường, bao gồm cả Việt Nam, có thể đối mặt với rủi ro biến động mạnh hơn nếu các giả định hiện tại thay đổi, đặc biệt trong bối cảnh dòng tiền nhạy cảm hơn với lãi suất và các yếu tố vĩ mô.