VN-Index khép lại nửa đầu năm 2026 với mức tăng điểm, song số mã giảm áp đảo số mã tăng, trong khi chỉ số chịu ảnh hưởng lớn từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn, khiến bức tranh chung tích cực hơn trải nghiệm thực tế của nhiều nhà đầu tư.

Trong bối cảnh mùa báo cáo quý II bắt đầu, câu hỏi với nhà đầu tư không chỉ là thị trường còn dư địa tăng hay không, mà là danh mục hiện tại gồm những doanh nghiệp có nền tảng đủ tốt, định giá còn hợp lý và kỳ vọng chưa bị phản ánh quá xa hay không.

Trao đổi với người viết, ông Trần Đức Anh, Giám đốc Vĩ mô và Chiến lược thị trường Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), và ông Nguyễn Thanh Lâm, Giám đốc Phòng Nghiên cứu, Khối Khách hàng Cá nhân Chứng khoán Maybank (MSVN), cùng nhấn mạnh nhu cầu tiếp cận thị trường chọn lọc hơn trong quý III.

VN-Index không còn kể hết câu chuyện thị trường

Theo các nhà phân tích, mức tăng của VN-Index trong nửa đầu năm chưa phản ánh đầy đủ trạng thái thị trường. Đà tăng chịu ảnh hưởng lớn từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn, trong khi phần còn lại kém tích cực hơn.

Ông Nguyễn Thanh Lâm đánh giá nhịp tăng vừa qua có chất lượng không cao và thiếu sự đồng thuận. Mức tăng của chỉ số mang tính cục bộ, chủ yếu được nâng đỡ bởi một số cổ phiếu vốn hóa lớn. Nếu loại trừ ảnh hưởng của nhóm Vingroup, chỉ số chung có thể đã giảm so với đầu năm, tùy cách tính.

Với nhà đầu tư, điểm số VN-Index không nên được dùng làm thước đo đại diện cho sự an toàn của toàn thị trường. Khi các trụ đỡ luân chuyển hoặc suy yếu, áp lực có thể lan rộng; do đó, việc chọn cổ phiếu trong quý III cần bám sát chất lượng tài sản, nền tảng cơ bản và định giá của từng doanh nghiệp cụ thể.

Thống kê 54/55 quỹ cổ phiếu chủ động không vượt được VN-Index trong nửa đầu năm 2026 cũng cho thấy mức độ khắc nghiệt của thị trường, kể cả với các nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Cùng nhìn nhận nhịp tăng thiếu đồng thuận, ông Trần Đức Anh mô tả thị trường vừa qua mang đặc trưng “xanh vỏ, đỏ lòng”. VN-Index tăng tốt về mặt điểm số, nhưng đà tăng tập trung vào một số nhóm cổ phiếu, trong khi phần còn lại diễn biến kém tích cực hơn.

Nền lãi suất duy trì ở mức cao, khối ngoại liên tiếp bán ròng khiến dòng tiền bị thu hẹp và chỉ tập trung vào số ít cổ phiếu có câu chuyện nổi bật. Dù vậy, sự phân hóa này không chỉ mang màu sắc tiêu cực. Ở nhiều cổ phiếu có nền tảng tốt, mặt bằng định giá đã trở nên hấp dẫn hơn sau giai đoạn dòng tiền tập trung vào nhóm trụ.

Báo cáo quý II sẽ là bộ lọc quan trọng

Cả hai nhà phân tích cùng xem mùa báo cáo quý II là bộ lọc quan trọng, khi kết quả kinh doanh thực tế sẽ xác nhận hoặc phủ định kỳ vọng đã phản ánh vào giá cổ phiếu.

Theo ông Đức Anh, khi nhiều cổ phiếu đã tăng trước nhờ kỳ vọng, báo cáo quý II sẽ là phép thử đối với chất lượng tăng trưởng. Bối cảnh giá dầu biến động mạnh và neo ở vùng cao trong phần lớn quý II có thể khiến lợi nhuận giữa các nhóm ngành phân hóa rõ hơn.

Một số doanh nghiệp sản xuất chịu áp lực từ chi phí đầu vào, trong khi dầu khí và phân bón có thể hưởng lợi từ môi trường giá bán thuận lợi hơn. Đây là lý do nhà đầu tư cần nhìn sâu hơn vào chất lượng kết quả, thay vì chỉ dừng ở con số lợi nhuận tăng hay giảm.

Về cách đọc báo cáo tài chính, ông Đức Anh khuyến nghị tập trung vào ba tiêu chí: tăng trưởng doanh thu thuần từ hoạt động kinh doanh chính, biên lợi nhuận gộp có duy trì hoặc cải thiện hay không, và dòng tiền từ hoạt động kinh doanh có dương hay không.

Doanh nghiệp đạt cả ba yếu tố này mới có nền tảng để dẫn dắt trong nửa cuối năm. Ngược lại, những cổ phiếu tăng giá chủ yếu nhờ kỳ vọng nhưng thiếu kết quả chất lượng đi kèm sẽ dễ chịu áp lực điều chỉnh.

Ở góc nhìn của ông Lâm, lợi nhuận toàn thị trường được MSVN dự báo tăng khoảng 15%, nhưng nhiều cổ phiếu đã tăng trước để phản ánh kỳ vọng. Vì vậy, nhà đầu tư không nên chỉ nhìn vào con số lợi nhuận chung.

Điều quan trọng là đánh giá chất lượng lợi nhuận, xem lợi nhuận đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi hay từ các khoản thu nhập bất thường không mang tính bền vững. Kết quả quý II cũng cần được đặt trong tương quan với cùng kỳ năm trước, kế hoạch năm và yếu tố mùa vụ của từng ngành để có cái nhìn khách quan hơn.

Chiến lược quý III: cân bằng, chọn lọc và tránh nâng rủi ro

Ở quý III, dòng tiền nội vẫn là biến số quan trọng trong bối cảnh khối ngoại bán ròng mạnh. Cả hai nhà phân tích đều nghiêng về cách tiếp cận cân bằng, thay vì nâng rủi ro danh mục sau nhịp tăng của nhiều cổ phiếu.

Theo ông Lâm, dòng tiền trong nước đã hấp thụ giá trị bán ròng gần 80.000 tỷ đồng của khối ngoại trong nửa đầu năm và vẫn giúp chỉ số đứng vững. Nửa đầu quý III, dòng tiền nội nhiều khả năng tiếp tục là trụ đỡ chính; diễn biến của khối ngoại từ nửa sau quý có thể khởi sắc hơn nhờ yếu tố FTSE.

Tuy nhiên, dòng tiền nội có vòng quay nhanh hơn và ưa hoạt động lướt sóng hơn so với dòng tiền tổ chức hoặc nhà đầu tư nước ngoài. Vì vậy, thị trường có thể vẫn mang màu sắc ngắn hạn, tập trung vào các câu chuyện tạo ấn tượng mạnh và duy trì mức phân hóa cao.

Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư cá nhân nên hạn chế đưa rủi ro tài khoản lên mức cao, đặc biệt là sử dụng nhiều đòn bẩy tài chính. Việc theo dõi sát các biến số quan trọng của thị trường cần đi cùng kỷ luật điều chỉnh danh mục, thay vì chỉ phản ứng theo biến động ngắn hạn của chỉ số.

Ở góc nhìn của ông Đức Anh, dòng tiền nội đã suy yếu trong quý II do lãi suất tiền gửi tăng và cạnh tranh trực tiếp với chứng khoán.

Dù vậy, mặt bằng lãi suất được đánh giá đang ở vùng đỉnh và khó tăng từ nền hiện tại. Xu hướng hạ nhiệt có thể dần xuất hiện từ nửa sau quý III nếu lạm phát ổn định, giải ngân đầu tư công tăng tốc và các chính sách hỗ trợ tăng trưởng phát huy tác dụng. Đây là cơ sở để kỳ vọng dòng tiền nội cải thiện, lan tỏa rộng hơn và hướng đến nhóm cổ phiếu có định giá thấp trong tương quan với tiềm năng tăng trưởng.

Xu hướng tăng bền vững chỉ được củng cố khi mặt bằng lãi suất có dấu hiệu hạ nhiệt rõ rệt, điều có thể chưa xuất hiện trong nửa đầu quý III. Thị trường vì vậy có thể tiếp tục đi ngang quanh vùng đỉnh với thanh khoản thấp.

Nhà đầu tư được khuyến nghị duy trì chiến lược cân bằng, giữ tỷ trọng tiền mặt khoảng 30–50% để sẵn sàng giải ngân khi thị trường biến động tạo điểm mua hấp dẫn, hoặc gia tăng tỷ trọng khi xuất hiện tín hiệu lãi suất hạ nhiệt rõ hơn. Nhóm cổ phiếu nên hướng tới, theo ông Đức Anh, là doanh nghiệp có bảng cân đối lành mạnh, câu chuyện tăng trưởng rõ ràng, gắn với các chủ đề như đầu tư công, nâng hạng FTSE và phục hồi tiêu dùng.