Cộng đồng bày tỏ sự quan ngại sâu sắc đối với phương án giải tỏa quy mô lớn ven sông Hồng
UBND TP Hà Nội đã có Tờ trình về việc thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm kèm theo Dự thảo Nghị quyết để HĐND TP xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 1 - Khóa XVII sắp diễn ra.
Trong tờ trình, UBND TP đã cho biết kết quả lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo Quy hoạch Tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm thời gian vừa qua.
Theo đó, đến hết ngày 24/3/2026, UBND TP đã nhận được ý kiến góp ý, phối hợp cung cấp thông tin, tài liệu của nhiều Bộ ngành, Tỉnh thành, Sở ngành, Phường xã và các chuyên gia, tổ chức, cơ quan. Với cộng đồng dân cư, thành phố nhận được 8.303 phiếu góp ý kiến (trong đó có 1410 phiếu giấy và 6893 phiếu điện tử).
Các ý kiến chính tập trung vào 5 nhóm như sau:
(1) Về định hướng phát triển không gian Trục sông Hồng
- Quan điểm về phương án thực hiện: Đại đa số ý kiến kiến nghị Thành phố xem xét lựa chọn phương án xây dựng trục đại lộ bám sát mép sông kết hợp cải tạo, chỉnh trang tại chỗ các khu dân cư hiện hữu. Cộng đồng bày tỏ sự quan ngại sâu sắc đối với phương án giải tỏa quy mô lớn (dự kiến khoảng 2.100 ha), cho rằng việc di dời mật độ dân cư cao sẽ gây bất ổn về an sinh xã hội và đứt gãy sinh kế bền vững của người dân bản địa.
Phối cảnh một phần dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. (Nguồn: Cổng TTĐT TP Hà Nội).
Địa bàn trọng điểm: Các khu vực có phản hồi mạnh mẽ bao gồm: phường Hồng Hà, Tứ Liên, Nhật Tân, Bồ Đề, Hải Bối, Bắc Cầu... Người dân đề nghị công nhận tính hợp pháp của các công trình xây dựng kiên cố hiện hữu và ưu tiên giải pháp chỉnh trang đô thị thay vì tái định cư tập trung.
(2) Công tác bảo tồn di sản văn hóa và nội đô lịch sử
- Hệ sinh thái tri thức và giáo dục: Đối với các công trình có giá trị lịch sử như Trường Đại học Dược Hà Nội, giới trí thức và sinh viên kiến nghị bảo tồn gắn liền với chức năng đào tạo (bảo tồn động). Việc chuyển đổi thuần túy sang không gian bảo tàng được cho là sẽ làm lãng phí nguồn lực tri thức và giảm tính sống động của di sản.
- Triết lý "Làng trong Phố": Cử tri đề nghị giữ nguyên trạng và tôn tạo các làng nghề truyền thống (Quất Tứ Liên, Đào Nhật Tân...) cùng các di tích lịch sử cách mạng (Đình Cả, Đình Nhị, ATK). Quy hoạch cần đảm bảo sự hài hòa giữa tốc độ đô thị hóa và việc duy trì mạch nguồn văn hóa làng xã ven sông.
(3) Quy hoạch Hạ tầng giao thông và Năng lượng
Tối ưu hóa nguồn lực đầu tư: Nhiều ý kiến cho rằng việc mở rộng đường nội đô hiện nay chi phí đền bù quá lớn và gây ô nhiễm cục bộ. Kiến nghị ưu tiên nguồn vốn phát triển hạ tầng khung vùng ven và ngoại ô để thúc đẩy giãn dân tự nhiên.
Giao thông sinh thái: Đề xuất ứng dụng mô hình Giao thông chậm và phương tiện điện tự hành tại các khu vực nhạy cảm về cảnh quan như Bắc Cầu để bảo vệ môi trường.
Vị trí sân bay thứ 2: Có ý kiến đề nghị xem xét lại tính khả thi của vị trí quy hoạch sân bay tại Ứng Hòa, đồng thời kiến nghị nghiên cứu phương án kết nối hoặc đặt vị trí tại khu vực lân cận (như Hà Nam) để tối ưu hóa mạng lưới giao thông vùng.
(4) Đảm bảo Công bằng xã hội và an sinh xã hội
Chính sách bồi thường, hỗ trợ: Người dân kiến nghị cần có cơ chế giá đền bù tiệm cận giá thị trường và ưu tiên chính sách tái định cư tại chỗ. Việc thu hồi đất cho các dự án thương mại cần đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.
Đánh giá tác động xã hội: Đề nghị thực hiện báo cáo đánh giá tác động xã hội cho các dự án tái thiết quy mô lớn để dự báo và ngăn ngừa các rủi ro về phân hóa xã hội, mất việc làm hoặc gián đoạn giáo dục của trẻ em trong khu vực dự án.
(5) Thích ứng biến đổi khí hậu và an toàn thủy văn
Hành lang thoát lũ: Giới chuyên gia và cử tri cảnh báo việc xây dựng cao ốc mật độ cao ngoài đê sẽ làm thu hẹp mặt cắt dòng chảy, gây rủi ro dâng mực nước lũ (dự báo từ 20-40cm). Kiến nghị ưu tiên các giải pháp "kè mềm sinh thái" và công viên ngập nước tại các bãi bồi.
Môi trường và Khí hậu đô thị: Cảnh báo nguy cơ hình thành bức tường bê tông cản trở hướng gió tự nhiên vào nội đô, gây hiệu ứng đảo nhiệt và gia tăng ô nhiễm không khí. Quy hoạch cần đảm bảo các hành lang thông gió xuyên suốt từ sông Hồng vào lõi đô thị.
Hồ sơ trình HĐND của UBND TP Hà Nội cũng cho biết nội dung tiếp thu, giải trình Kết luận của Thường trực Chính phủ về Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội. Trong đó có các tiếp thu, giải trình đối với nhóm nội dung góp ý của các Phó Thủ tướng Chính phủ.
Theo đó, các Phó Thủ tướng đã cho ý kiến góp ý về nhiều nội dung. Trong đó, về nhóm vấn đề về Quan điểm, Tầm nhìn và Tổ chức không gian, các Phó Thủ tướng góp ý tầm nhìn đột phá nhưng cần tính kế thừa. Cụ thể, các Phó Thủ tướng đều đánh giá cao sự công phu, tư duy đổi mới, ý tưởng táo bạo và tầm nhìn 100 năm của đồ án. Tuy nhiên, đồ án vẫn cần có tính kế thừa, nên dừng lại ở khung chiến lược, không đi quá chi tiết để tránh bị "bó cứng" và cần định lượng những vấn đề thay đổi hàng năm.
Về góp ý này, Liên danh tư vấn lập quy hoạch sẽ tiếp thu và rà soát để Đồ án đảm bảo tính kế thừa, định lượng rõ các vấn đề thay đổi hàng năm để các Bộ ngành có thể điều chỉnh ở quy mô Quốc gia. Đồ án sẽ điều chỉnh theo hướng chỉ dừng ở khung chiến lược, không đi quá chi tiết để tránh bị "bó cứng".
Đối với vấn đề liên quan đến Y tế, Giáo dục, các Phó Thủ tướng Lưu ý rằng các bệnh viện tuyến cuối và các trường đại học hàng đầu không thể tách rời khỏi các không gian đô thị.
Về góp ý này, Liên danh tư vấn lập quy hoạch sẽ quán triệt sâu sắc chỉ đạo về việc giữ lại các bệnh viện tuyến cuối, các trường đại học hàng đầu, không tách rời các cơ sở này khỏi không gian đô thị.
Đối với 3 vấn đề xử lý các "điểm nghẽn" đô thị, các Phó Thủ tướng góp ý cần ưu tiên giải quyết các điểm nghẽn lớn nhất hiện nay về ùn tắc, ngập lụt, môi trường và các vấn đề "phi thủ đô". Đối với việc tái thiết khu Phố Cổ, cần lưu ý làm rõ các thách thức và tránh tình trạng "phá đi làm lại".
Tiếp thu, giải trình, Liên danh tư vấn lập quy hoạch cho biết, đồ án sẽ ưu tiên bổ sung các giải pháp cụ thể nhằm giải quyết các điểm nghẽn lớn nhất hiện nay về ùn tắc, ngập lụt, môi trường và các vấn đề "phi thủ đô". Đặc biệt, sẽ bổ sung luận chứng đánh giá kỹ lưỡng các thách thức khi tiến hành tái thiết khu Phố Cổ để tránh tình trạng "phá đi làm lại", đồng thời lồng ghép chặt chẽ yếu tố an ninh - quốc phòng vào tổ chức không gian.
Trước đó, ngày 12/3, Thành phố Hà Nội đã công bố để lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Quy hoạch Tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.
Theo dự thảo, một trong những nội dung của quy hoạch mới là thành phố sẽ tái cấu trúc đô thị với các mục tiêu: Tạo ra một cuộc cách mạng về kiến trúc cảnh quan đô thị, cách mạng về nhà ở, cách mạng về di sản, bảo tồn (chuyển từ tư duy "bảo tồn – cải tạo" sang tư duy "tái thiết giá trị"); Tạo ra một cấu trúc quy hoạch mới, giải phòng nguồn lực về đất đai và kiến tạo giá trị mới; Giải quyết tận gốc các điểm nghẽn hạ tầng, hướng tới một đô thị phát triển, xanh, thông minh và bền vững.
Phạm vi, đối tượng tái thiết là: từ vành đai 3 trở vào, ưu tiên thực hiện đối với khu vực trong vành đai 1, vành đai 2, trong đó:
- Tái cấu trúc kết hợp bảo tồn, tôn tạo đối với các khu vực, công trình có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc đặc trưng có giá trị, bao gồm:
+ Khu vực trung tâm Chính trị - Hành chính Ba Đình (khoảng 134,5 ha).
+ Khu vực Hồ Gươm và phụ cận: Không gian văn hóa, cảnh quan trung tâm.
+ Khu Phố Cổ: Khu vực 36 phố phường (khoảng 81 ha).
+ Khu Phố Cũ: Khu vực kiến trúc Pháp có giá trị (khoảng 200 ha).+ Khu vực hồ Tây và vùng phụ cận: khu vực cảnh quan – văn hóa (khoảng 462ha - không bao gồm 530ha Hồ Tây).
+ Khu vực hai bên sông Hồng: Trục cảnh quan – trung tâm dịch vụ - tài chính - văn hóa (khoảng 11.000 ha).
+ Các khu vực, công trình đặc thù khác: Hệ thống di tích lịch sử - văn hóa đã xếp hạng; các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng; các khu vực an ninh quốc phòng trọng yếu.
- Tái cấu trúc toàn diện đối với các khu vực còn lại (không đảm bảo yêu cầu về kiến trúc, cảnh quan, hạ tầng đô thị và chất lượng công trình).
Phương án tái cấu trúc được Thành phố đề xuất đối với các khu vực cụ thể như sau:
+ Khu vực trung tâm Chính trị - Hành chính Ba Đình; Khu vực Hồ Gươm và phụ cận: Quản lý kiến trúc cảnh quan đô thị và bảo tồn và phục dựng các giá trị của các công trình kiến trúc và các trục không gian đô thị có giá trị như khu vực Hoàng Thành Thăng Long, trục văn hóa biểu diễn Tràng Tiền - Nhà hát Lớn…; đề xuất mở rộng các quảng trường, bổ sung vườn hoa cây xanh mặt nước đồng thời tái thiết, xây dựng một số công trình cơ quan, công cộng, dịch vụ đô thị nhằm hình thành trung tâm chính trị - kinh tế - tài chính - thương mại của Thủ đô xứng tầm khu vực; ưu tiên phát triển ngầm tại khu vực.
+ Khu phố Cổ: Bảo tồn, phục dựng giá trị kiến trúc và giá trị văn hóa, truyền thống, xây dựng khu vực phố cổ như một biểu tượng du lịch cộng đồng mới của Hà Nội (quy hoạch các tuyến phố, công trình hai bên theo kiến trúc truyền thống, khu vực lõi của ô phố theo mô hình hiện đại để gia tăng hiệu quả khai thác và phù hợp với nhu cầu phát triển). Khai thác nền kinh tế vỉa hè, nền kinh tế đêm cho các dịch vụ du lịch; phát triển văn hóa ẩm thực của Hà Nội giới thiệu ra thế giới; Tạo dựng các không gian đi bộ, không gian sáng tạo đặc trưng Hà Nội; Phát triển các mô hình TOD gắn với đô thị.
+ Khu phố Cũ: Bảo tồn hình thái không gian và kiến trúc đô thị đặc trưng thời kỳ Pháp thuộc (Mô hình "Thành phố vườn" với mạng lưới đường bàn cờ, vỉa hè rộng và hệ thống cây xanh dọc các tuyến phố; Các quảng trường, vườn hoa và hồ nước được bố trí đan xen để tạo cảnh quan và điều hòa khí hậu.. hình thức kiến trúc tân cổ điển, Đông dương...), Bảo tồn, cải tạo, các công trình giá trị kiến trúc có giá trị kết hợp tái thiết các công trình xây dựng mới đảm bảo hài hòa với không gian và kiến trúc khu vực.
+ Khu vực Hồ Tây và vùng phụ cận, trục cảnh quan Sông Hồng: Là khu vực có không gian cảnh quan và môi trường bậc nhất của Thành phố, đề xuất bảo tồn các công trình, khu vực giá trị về Văn hóa – Lịch sử, tái cấu trúc toàn diện đối với khu vực dân cư hiện hữu (tăng cường hệ thống giao thông, tôn tạo, nâng cấp không gian cảnh quan, đầu tư xây dựng các công trình mới đảm bảo hài hòa với không gian và kiến trúc khu vực).
+ Khu vực còn lại: Tái cấu trúc đô thị toàn diện, thực hiện giải tỏa quy mô lớn (theo đơn vị ô phố để quy hoạch lại hệ thống hạ tầng và không gian; bảo tồn các công trình di tích lịch sử, kiến trúc đô thị; Phát triển các trung tâm mới dựa trên hệ thống TOD, khuyến khích phát triển cao tầng trong bán kính 500m của TOD.