Theo dữ liệu tổng hợp từ báo cáo tài chính quý II/2026 thời điểm 4/8, 180 doanh nghiệp phi tài chính (không kể các đơn vị có niên độ tài chính khác biệt như Coteccons - CTD) ghi nhận hơn 31.000 tỷ đồng chứng khoán kinh doanh tại ngày 30/6.

Xét cùng nhóm đơn vị, quy mô khoản mục này giảm 13% so với cuối tháng 3, tương ứng gần 4.900 tỷ đồng. Đây là quý giảm đầu tiên sau ba quý mở rộng liên tiếp.

Trước đó, giá trị chứng khoán kinh doanh của nhóm tăng từ gần 28.800 tỷ đồng cuối quý II/2025 lên hơn 29.500 tỷ đồng cuối quý III, khoảng 31.000 tỷ đồng cuối năm và trên 36.000 tỷ đồng vào cuối quý I/2026.

Ông lớn xăng dầu kéo danh mục chung giảm gần 5.000 tỷ đồng

Petrolimex (PLX) là tác nhân chính kéo số liệu toàn nhóm đi xuống trong quý II. Cuối tháng 3, tập đoàn xăng dầu ghi nhận hơn 6.400 tỷ đồng chứng khoán kinh doanh. Đến cuối tháng 6, khoản mục này chỉ còn chưa tới 7 tỷ đồng.

PLX đã bán ra trái phiếu và các khoản đầu tư khác, trong khi giá trị còn lại trùng với quy mô cổ phiếu tại cuối quý I. Như vậy, phần thu hẹp chủ yếu không đến từ thị trường cổ phiếu.

Mức giảm tại riêng PLX còn lớn hơn biến động gần 4.900 tỷ đồng của toàn nhóm. Điều này cho thấy nếu loại trường hợp trên, các doanh nghiệp còn lại đã tăng ròng hơn 1.500 tỷ đồng chứng khoán kinh doanh trong quý II.

CII là một trong những đơn vị xuống tiền mạnh nhất. Giá gốc danh mục tăng từ 379 tỷ đồng lên hơn 1.023 tỷ đồng sau ba tháng, chủ yếu do khoản đầu tư mới vào Tập đoàn PC1.

Công ty mua gần 36,9 triệu cổ phiếu PC1 với giá vốn bình quân khoảng 20.000 đồng/cp, đúng giai đoạn mã này giảm sâu từ vùng đỉnh tháng 3 xuống vùng thấp giữa tháng 5. Đến cuối quý, khoản đầu tư gần 739 tỷ đồng đã tạm lãi hơn 15%.

Sau thời điểm khóa sổ báo cáo, nhóm CII tiếp tục mua và nâng tỷ lệ sở hữu PC1 lên gần 12% (cuối tháng 7). Dù xác định đây là khoản đầu tư tài chính và chưa có kế hoạch tham gia quản trị, quy mô sở hữu đã cho thấy mục tiêu dài hơn một giao dịch ngắn hạn thông thường.

Trái phiếu và chứng chỉ tiền gửi chiếm phần lớn nhiều danh mục nghìn tỷ

Cuối tháng 6, có 7 đơn vị ghi nhận hơn 1.000 tỷ đồng chứng khoán kinh doanh, gồm Gelex Group (GEX), Masan Consumer (MCH), Masan Group (MSN), Sunshine Group (KSF), Hà Đô (HDG), CII và Đô thị Kinh Bắc (KBC).

GEX dẫn đầu với hơn 6.000 tỷ đồng. Báo cáo quý I và quý II không thuyết minh chi tiết danh mục, song tại đầu năm, khoản mục này có giá gốc hơn 7.400 tỷ đồng, gồm hơn 880 tỷ đồng trái phiếu và phần còn lại là cổ phiếu. Trong đó, EIB chiếm gần 3.300 tỷ đồng và là mã liên quan đến hệ sinh thái của Gelex; VPX có giá gốc hơn 1.800 tỷ đồng.

Tại MCH và MSN, chứng khoán kinh doanh gồm trái phiếu và chứng chỉ tiền gửi. Toàn bộ khoản đầu tư tại HDG cũng là chứng chỉ tiền gửi.

KSF ghi nhận hơn 1.500 tỷ đồng, nhưng khoảng 1.254 tỷ đồng là trái phiếu. Giá trị cổ phiếu chỉ vào khoảng 254 tỷ đồng.

Do đó, nhóm dẫn đầu về quy mô chưa hẳn là những doanh nghiệp phân bổ nhiều tiền vào cổ phiếu. Một phần đáng kể khoản mục này mang tính quản lý nguồn vốn, nắm giữ công cụ có thu nhập cố định, hoặc sở hữu cổ phần tại đơn vị khác.

Những nước đi phân hóa của doanh nghiệp "tay ngang"

Ở nhóm gia tăng vốn vào đầu tư cổ phiếu, Nhà Đà Nẵng (NDN) tiếp tục mở rộng danh mục lên 659 tỷ đồng giá gốc, tương đương gần một nửa tổng tài sản.

Nhờ VHM tạm lãi khoảng 140%, giá trị hợp lý toàn danh mục đạt hơn 823 tỷ đồng, cao hơn giá gốc gần 164 tỷ đồng. Lãi đầu tư chứng khoán trong quý II đóng góp hơn 31 tỷ đồng, tương đương gần 67% doanh thu tài chính của NDN.

Lideco (NTL) và MHC cũng tăng quy mô, nhưng trạng thái định giá đảo chiều sau ba tháng.

Danh mục gần 600 tỷ đồng của NTL chuyển từ tạm lãi gần 68 tỷ đồng cuối quý I sang tạm lỗ 21 tỷ đồng cuối tháng 6. Riêng phần lãi tại TCH giảm từ khoảng 61 tỷ đồng xuống còn hơn 300 triệu đồng.

Tại MHC, giá gốc chứng khoán kinh doanh tăng 49% trong quý II và gấp khoảng 5,4 lần đầu năm, đạt hơn 238 tỷ đồng. Tuy nhiên, danh mục chuyển từ tạm lãi hơn 15 tỷ đồng sang tạm lỗ gần 5 tỷ đồng, trong lúc công ty chỉ có 71 triệu đồng doanh thu thuần và lỗ sau thuế hơn 28 tỷ đồng.

Petrosetco (PET) cũng từng đầu tư 231 tỷ đồng vào chứng khoán đầu năm 2022, nhưng thoái gần hết khi thị trường lao dốc và chỉ duy trì quy mô vài tỷ đồng đến quý I/2024.

Các quý gần đây, danh mục của PET tăng trở lại từ vài chục tỷ đồng lên 460 tỷ đồng cuối tháng 6. Báo cáo quý II không thuyết minh chi tiết các tài sản đang nắm giữ.

Trái ngược với xu hướng trên, Digiworld (DGW) giảm danh mục cổ phiếu từ hơn 789 tỷ đồng xuống gần 301 tỷ đồng. Công ty bán toàn bộ TCB, VPB và nhóm cổ phiếu khác, đồng thời giảm khoảng một nửa khoản đầu tư HPG.

Việc rút vốn diễn ra chưa lâu sau khi DGW bắt đầu đầu tư cổ phiếu từ quý IV/2025. Trong quý II, công ty ghi nhận gần 15 tỷ đồng lỗ từ bán chứng khoán kinh doanh, còn danh mục HPG và KBC cuối kỳ tạm lỗ gần 6 tỷ đồng.

Vĩnh Hoàn (VHC) vẫn giữ phần còn lại của danh mục hình thành từ giai đoạn thị trường hưng phấn năm 2021-2022. Hai cổ phiếu bất động sản DXS và NLG đang tạm lỗ lần lượt khoảng 43% và 35%.

Giá gốc chứng khoán kinh doanh của “nữ hoàng cá tra” còn gần 45 tỷ đồng và không thay đổi trong nửa đầu năm. Tại cuộc họp cổ đông thường niên, lãnh đạo công ty từng cho biết sẽ cân nhắc thoái vốn khỏi các cổ phiếu còn lại khi điều kiện thị trường phù hợp.

Một số khoản đầu tư khác còn gắn với quan hệ sở hữu hoặc hệ sinh thái. Rox Key Holdings (TN1) nắm toàn bộ danh mục bằng cổ phiếu MSB, dù đã giảm giá gốc từ 430 tỷ đồng xuống 374 tỷ đồng. Nhờ đà tăng của MSB, khoản đầu tư vẫn có giá trị hợp lý gấp khoảng 2,5 lần giá gốc.

Đại diện lĩnh vực nông nghiệp, Afiex (AFX) lại thay đổi toàn bộ cơ cấu danh mục trong một quý. Ba khoản đầu tư hơn 220 tỷ đồng tại các pháp nhân bất động sản cuối tháng 3 được thay bằng hơn 220,8 tỷ đồng cổ phiếu VIC vào cuối tháng 6.

Dù cùng được ghi nhận tại khoản mục chứng khoán kinh doanh, các doanh nghiệp đang theo đuổi những lựa chọn khác nhau, từ gia tăng tỷ trọng cổ phiếu, thu hẹp danh mục đến duy trì các khoản nắm giữ gắn với mục tiêu sở hữu hoặc hệ sinh thái.

Trong nửa cuối năm, biến động của thị trường sẽ tiếp tục tác động trực tiếp đến giá trị hợp lý, mức trích lập dự phòng và kết quả tài chính của các danh mục này. Với từng doanh nghiệp, quyết định hiện thực hóa lợi nhuận, cắt giảm khoản lỗ, tiếp tục giải ngân hay giữ nguyên vị thế còn phụ thuộc vào nguồn tiền, khẩu vị rủi ro và mục tiêu phía sau khoản đầu tư.

Các báo cáo tài chính quý tới vì vậy sẽ cho thấy rõ hơn đâu là những khoản phân bổ mang tính thời điểm, đâu là danh mục được duy trì qua nhiều chu kỳ và đâu là bước đi hướng tới vị thế sở hữu dài hạn.