Rạng sáng 19/6 theo giờ Việt Nam, MSCI công bố Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu năm 2026 (Global Market Accessibility Review 2026).

Trong báo cáo này, MSCI ghi nhận Việt Nam tiếp tục thúc đẩy chương trình cải cách thị trường vốn trong kỳ đánh giá vừa qua. Một số thay đổi được tổ chức này nhắc đến gồm mô hình giao dịch qua nhà môi giới toàn cầu (global broker), việc thành lập công ty đối tác bù trừ trung tâm (CCP), lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh và các điều chỉnh liên quan đến giới hạn sở hữu nước ngoài.

Tuy nhiên, MSCI cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát quá trình triển khai các cải cách này. Điều này cho thấy với tổ chức phân loại chỉ số toàn cầu, câu chuyện không chỉ nằm ở việc thị trường ban hành cơ chế mới, mà còn ở mức độ các thay đổi đó đi vào vận hành và cải thiện trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư tổ chức quốc tế.

Có cải cách, MSCI vẫn chờ thực thi

Theo MSCI, Việt Nam đã đưa vào mô hình giao dịch qua nhà môi giới toàn cầu, cho phép nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường mà không cần tài khoản nội địa. Đây là một trong những thay đổi được thị trường chờ đợi trong quá trình giảm bớt rào cản tiếp cận đối với khối ngoại.

Bên cạnh đó, Việt Nam đã chính thức thành lập công ty đối tác bù trừ trung tâm (CCP), với thời điểm vận hành dự kiến vào đầu năm 2027. MSCI cũng ghi nhận tiến triển trong lộ trình yêu cầu công bố thông tin bằng tiếng Anh theo từng giai đoạn.

Ở vấn đề giới hạn sở hữu nước ngoài, báo cáo cho biết quy định mới đã ngăn doanh nghiệp tự đặt tỷ lệ sở hữu nước ngoài thấp hơn mức trần pháp lý áp dụng. Các công ty đại chúng được yêu cầu công bố giới hạn sở hữu nước ngoài áp dụng trước tháng 9/2026, trong khi cơ quan quản lý đang xem xét nới hạn chế ở một số lĩnh vực.

Dù vậy, các nội dung này vẫn được MSCI đặt trong trạng thái theo dõi triển khai. Trong phần đánh giá chung, MSCI cho rằng hiệu quả cải cách không chỉ phụ thuộc vào mục tiêu chính sách, mà còn phụ thuộc vào cách triển khai, mức độ vận hành thực tế và phản hồi từ nhà đầu tư tổ chức quốc tế.

Room ngoại, ngoại hối và thanh toán còn là điểm nghẽn

Trong phần đánh giá riêng về Việt Nam, MSCI tiếp tục chỉ ra một số nút thắt về khả năng tiếp cận thị trường.

Về giới hạn sở hữu nước ngoài, các doanh nghiệp trong một số lĩnh vực có điều kiện và nhạy cảm vẫn chịu giới hạn từ 0% đến 75%. Theo MSCI, các hạn chế này vẫn ảnh hưởng đến hơn 10% thị trường cổ phiếu Việt Nam.

Vấn đề room ngoại cũng tiếp tục được nhắc đến. MSCI cho biết thị trường cổ phiếu Việt Nam bị ảnh hưởng đáng kể bởi tình trạng room ngoại thấp, với hơn 1% chỉ số MSCI Vietnam IMI bị tác động.

Ở tiêu chí quyền bình đẳng của nhà đầu tư nước ngoài, MSCI lưu ý một số thông tin doanh nghiệp chưa phải lúc nào cũng sẵn có bằng tiếng Anh. Đồng thời, quyền tiếp cận của nhà đầu tư ngoại vẫn bị giới hạn bởi các quy định chặt chẽ về sở hữu nước ngoài, bao gồm cả giới hạn tổng sở hữu và giới hạn đối với từng nhà đầu tư.

Với thị trường ngoại hối, MSCI đánh giá Việt Nam chưa có thị trường ngoại tệ offshore. Giao dịch ngoại hối trong nước cũng còn tồn tại ràng buộc, chẳng hạn giao dịch ngoại hối phải gắn với giao dịch chứng khoán.

Về dòng chảy thông tin, MSCI cho rằng thông tin trên thị trường chứng khoán Việt Nam không phải lúc nào cũng được công bố bằng tiếng Anh và đôi khi chưa đủ chi tiết. Báo cáo cũng nhắc đến lộ trình của Bộ Tài chính về yêu cầu công bố thông tin bằng tiếng Anh, thực hiện theo từng giai đoạn từ ngày 1/1/2025 đến ngày 1/1/2028. MSCI cho biết sẽ theo dõi quá trình triển khai thay đổi này.

Ở hạ tầng thanh toán và bù trừ, Việt Nam hiện chưa có cơ chế thấu chi. MSCI ghi nhận thị trường đã triển khai giải pháp ngắn hạn về không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch, thường gọi là non-prefunding. Tuy nhiên, khuôn khổ đầy đủ và dài hạn được tổ chức này gắn với việc triển khai hoàn chỉnh mô hình CCP, hiện được đặt mục tiêu vào năm 2027.

Đối với khả năng chuyển nhượng, MSCI ghi nhận sau các thay đổi về quy định, nhiều loại giao dịch ngoài sàn và chuyển nhượng bằng tài sản có thể thực hiện mà không cần chấp thuận trước từ cơ quan quản lý. Khối lượng các giao dịch này đã tăng đáng kể trong những năm gần đây, dù VSDC thường vẫn cần vài ngày để rà soát hồ sơ trước khi giao dịch được thực hiện.

Mốc phân loại thị trường vẫn ở phía trước

Báo cáo công bố rạng sáng 19/6 là tài liệu đánh giá khả năng tiếp cận thị trường. Trong khi đó, Báo cáo Rà soát Phân loại Thị trường Thường niên năm 2026 (Annual Market Classification Review 2026) của MSCI dự kiến được công bố rạng sáng 24/6 theo giờ Việt Nam.

Đây là mốc được thị trường chú ý hơn, do liên quan trực tiếp đến việc MSCI giữ nguyên hay thay đổi trạng thái phân loại của các thị trường, bao gồm khả năng đưa một thị trường vào danh sách theo dõi nâng hạng.

Với Việt Nam, báo cáo mới nhất cho thấy MSCI đã ghi nhận một số bước đi cải cách, nhưng vẫn đặt trọng tâm vào quá trình triển khai và hiệu quả vận hành thực tế. Nói cách khác, mốc 19/6 chưa trả lời câu hỏi nâng hạng, nhưng cho thấy những phần việc mà MSCI đang tiếp tục theo dõi trước kỳ rà soát phân loại thị trường.

Trước đó, tại phiên thảo luận “Đối thoại với cơ quan quản lý: Từ nâng hạng thị trường đến nâng chuẩn hạ tầng, hàng hóa và điều kiện để thu hút dòng vốn dài hạn” trong khuôn khổ Vietnam Investment Forum 2026 – Summer Summit, ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), cho biết sau bước tiến với FTSE, MSCI là mục tiêu tiếp theo của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Theo ông Sơn, Việt Nam trước đây đặt mục tiêu nâng hạng theo tiêu chuẩn MSCI vào năm 2030, song tiến trình này có thể sớm hơn, vào năm 2028 hoặc 2029, nếu thị trường đáp ứng được các tiêu chuẩn cần thiết.

Một số cấu phần hạ tầng được ông Sơn nhắc đến gồm pháp nhân độc lập về đối tác bù trừ trung tâm (CCP) để xử lý rủi ro trong hoạt động và bảo vệ quyền lợi cho các thành viên thị trường, cùng mô hình tài khoản tổng, hay omnibus account.

Đại diện VSDC cho biết đơn vị này đã ký quyết định thành lập công ty con là Công ty TNHH MTV Bù trừ Trung tâm CCP, đồng thời đang hoàn tất các khía cạnh về công nghệ phần mềm để tích hợp trong hệ thống. Về mặt quy định liên quan, ông Sơn cho rằng dự kiến quý I/2027 có thể hoàn tất.

Những nội dung này cũng là phần việc được thị trường theo dõi trong quá trình Việt Nam hướng tới các chuẩn vận hành cao hơn, đặc biệt ở nhóm tiêu chí về thanh toán, bù trừ và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.