Tại "Phiên thảo luận 3: Capital Market 2027 - Dòng vốn mới - Cấu trúc mới - Cơ hội đầu tư mới" trong khuôn khổ Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027 - VIF 2027), bà Phạm Thị Thùy Linh, Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán, UBCKNN, cho rằng thị trường cần thêm hàng hóa chất lượng, tức các doanh nghiệp niêm yết có khả năng thu hút dòng vốn. Tuy nhiên, một yếu tố quan trọng khác là "làm sao để các nhà đầu tư tổ chức nội phát huy được vai trò trụ cột của thị trường".

Theo bà Linh, dòng vốn từ các tổ chức đến từ cả trong và ngoài nước, nhưng "dòng vốn nước ngoài sẽ bị ảnh hưởng rất nhiều bởi các yếu tố về tình hình tài chính toàn cầu". Do đó, việc phát triển nhà đầu tư tổ chức nội được UBCKNN xác định là hướng đi quan trọng nhằm tăng khả năng đầu tư dài hạn và ổn định của thị trường trong giai đoạn tới.

Tháo gỡ vướng mắc để dòng vốn ngoại vận hành thuận lợi hơn

Bên cạnh việc phát triển lực lượng nhà đầu tư trong nước, hoàn thiện điều kiện tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài vẫn là một trong những nhiệm vụ được cơ quan quản lý tập trung xử lý sau nâng hạng.

Bà Linh cho biết UBCKNN cùng các đơn vị vận hành thị trường như Sở Giao dịch Chứng khoán duy trì tổ công tác trao đổi hằng tháng với các tổ chức xếp hạng và nhà đầu tư tổ chức lớn để tiếp nhận phản ánh.

Qua quá trình này, cơ quan quản lý nhận thấy nhiều vướng mắc có thể tháo gỡ, trong đó có cơ chế Non-Prefunding và yêu cầu giao dịch qua các công ty chứng khoán toàn cầu theo thông lệ quốc tế. Các nội dung này đã được thể hiện trong quy định pháp lý.

Một vấn đề khác là thủ tục mở tài khoản đầu tư gián tiếp. Theo bà Linh, với tài khoản giao dịch chứng khoán, nhà đầu tư nước ngoài có thể bắt đầu giao dịch chỉ trong một ngày. Trong khi đó, tài khoản vốn đầu tư gián tiếp trước đây có nhiều thủ tục, trong đó có yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự. Vướng mắc này đã được Ngân hàng Nhà nước xử lý.

Tuy nhiên, việc quy định đã được sửa đổi chưa đồng nghĩa mọi nhà đầu tư đều nắm rõ cách thực hiện. Theo bà, nhà đầu tư vẫn đặt câu hỏi: "Vấn đề đã được xử lý, nhưng khi chúng tôi thực hiện thì quy trình cụ thể ra sao?".

Vì vậy, cơ quan quản lý, đơn vị vận hành thị trường, công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ đã trực tiếp trao đổi, giải thích quy trình với các tổ chức nước ngoài. Qua những buổi làm việc này, nhà đầu tư có thêm thông tin về quy định và cách thức triển khai trên thực tế.

Trong thời gian tới, một nội dung được nhà đầu tư nước ngoài quan tâm là triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP). Bà Linh cho biết về mặt hệ thống, thị trường đã đáp ứng yêu cầu; Bộ Tài chính cũng đã ban hành thông tư liên quan vào tháng 9.

Hiện UBCKNN đang xem xét hồ sơ cấp giấy chứng nhận hoạt động bù trừ theo cơ chế CCP cho các công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký. Theo kế hoạch được bà đề cập, cơ chế này dự kiến triển khai trong năm 2027.

Về tiến độ, tại Hội nghị thành viên năm 2026 ngày 6/11 ở Quy Nhơn, ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), cho biết đơn vị phấn đấu hoàn thiện nền tảng công nghệ vào đầu tháng 3/2027 để đáp ứng yêu cầu triển khai CCP.

Trong quý I hoặc quý II/2027, VSDC dự kiến báo cáo Bộ Tài chính và UBCKNN xem xét đưa mô hình vào vận hành chính thức sau khi hoàn tất các điều kiện cần thiết. Để đáp ứng lộ trình trên, VSDC đang kiện toàn tổ chức, nhân sự, cơ sở vật chất và hệ thống công nghệ cho công ty con do đơn vị sở hữu 100% vốn.

Ngoài CCP, UBCKNN hiện đang xử lý một số vấn đề liên quan đến khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư ngoại. Với tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOL), dự thảo sửa đổi Nghị định 155 dự kiến được trình trong năm nay, trong đó có định hướng mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài.

Đối với tài khoản tổng (Omnibus Account), cơ quan quản lý đang phối hợp với nhà đầu tư, công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ để tìm giải pháp phù hợp với thông lệ quốc tế, đồng thời đáp ứng yêu cầu của hệ thống và quy định Việt Nam.

Bà Linh đánh giá những vướng mắc còn lại không còn nhiều và có thể được xử lý thông qua cơ chế phối hợp, trao đổi trực tiếp giữa cơ quan quản lý, thành viên thị trường và các tổ chức nước ngoài.

Mở rộng nguồn hàng và phát triển sản phẩm mới

Về định hướng phát triển thị trường giai đoạn 2027 - 2030, UBCKNN không đặt việc đưa thêm doanh nghiệp chất lượng lên sàn và phát triển sản phẩm mới thành hai hướng loại trừ nhau.

Trước câu hỏi nên ưu tiên IPO doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp FDI, thoái vốn Nhà nước hay phát triển ETF, trái phiếu và phái sinh, bà Linh trả lời: "Có lẽ không thể lựa chọn một trong hai hướng, bởi cả hai đều đang được UBCKNN cùng các thành viên thị trường triển khai."

Ở thị trường cổ phiếu, cơ quan quản lý đang thúc đẩy IPO gắn với niêm yết. Với doanh nghiệp FDI, bà Linh cho rằng cơ chế hiện nay đã cởi mở hơn, tạo điều kiện huy động vốn và niêm yết khi đáp ứng đủ điều kiện.

Ở chiều phát triển sản phẩm, UBCKNN dự kiến triển khai thêm hợp đồng quyền chọn chỉ số trong năm tới. Trong năm nay, cơ quan này cũng dự kiến có thông tư mới để bổ sung sản phẩm trên. Bên cạnh đó, UBCKNN sẽ báo cáo Bộ Tài chính và Chính phủ về việc tổ chức thị trường dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (startup), được bà Linh đánh giá là "một mảng thị trường rất mới".

Theo lộ trình bà nêu, năm 2026 có thị trường carbon, năm 2027 có thể hình thành thị trường dành cho startup, cùng với các sản phẩm và dịch vụ mới như phái sinh, tài khoản tổng và CCP. Bà cho rằng "không thể coi hướng nào cần được ưu tiên hơn", bởi các nội dung đang được ngành chứng khoán triển khai đồng bộ với sự tham gia của cơ quan quản lý, Sở Giao dịch Chứng khoán, VSDC và các thành viên thị trường.

Việc đồng thời mở rộng nguồn hàng, bổ sung sản phẩm và phát triển lực lượng nhà đầu tư tổ chức được kỳ vọng giúp thị trường có thêm nguồn vốn dài hạn, đồng thời tăng khả năng huy động vốn của doanh nghiệp.